Archiwum dla Wrzesień, 2009

5Ziemię otacza gruba warstwa atmosfery, co jest możliwe dzięki istnieniu silnego pola magnetycznego. Nie pozwala one na uciekanie cząsteczek atmosfery w kosmos. Dzieli się ona na kilka warstw. Dolna warstwa troposfera ma swoją granicę przy powierzchni Ziemi. Górna warstwa sięga 100 km wzwyż, dochodząc do umownej granicy kosmosu. Mimo tego ponad nią, jeszcze w odległości 1900 km występują pojedyncze cząstki atmosfery. Składa się głównie z azotu (78,084 %) oraz tlenu (20,946 %). W ilości poniżej 1 % są również argon, dwutlenek węgla, para wodna, hel, neon, krypton, ksenon, metan, wodór, tlenek siarki, podtlenek azotu i ozon. Na ilość niektórych tych związków ma wpływ działalność człowieka – szczególnie jeśli chodzi o gazy cieplarniane. Na biegunach pojawiają się zorze polarne. Całość mieszaniny tych gazów zwie się powietrzem. Występują cztery zasadnicze pory roku, różniące się w każdej ze stref klimatycznych. Istnienie atmosfery jest gwarantem bytowania form życia na Ziemi, mając na uwadze przede wszystkim jeden z pierwiastków – tlen.

Hydrosfera, czyli jedyny taki przypadek w naszym Układzie Słonecznym.

Jak na razie Ziemia jest jedynym miejscem, gdzie woda występuje w postaci ciekłej, pokrywając przy tym większość planety. Nadaje to planecie charakterystyczny wygląd i zarazem miano Błękitnej Planety. Woda przywędrowała na Ziemię zapewne w postaci komet, które dawniej licznie trafiały w Ziemię. Do hydrosfery prócz oceanów zalicza się rzeki, morza, jeziora, lodowce, parę wodną, wody podziemne czy bagna. Oceany regulują klimat planety, gdyż gromadzą w sobie ciepło. Wewnątrz nich krążą prądy, które dzielą się na zimne i ciepłe – dzięki jednemu z nich, Golfsztromowi w Europie jest przystępny klimat. Woda dzieli się na słodką (rzeki, jeziora, lodowce, wody podziemne, bagna – 2,5 %) oraz słoną (oceany, morza – 97,5 %). Obecna na Ziemi woda bierze udział w obiegu. Znaczy to, że paruje ona ze zbiorników wodnych pod wpływem promieniowania słonecznego. Grawitacja sprawia, że z atmosfery opada ona w postaci opadów atmosferycznych i wsiąka w grunt lub wraca do zbiorników wodnych. Woda także jest jednym z najważniejszych czynników odpowiedzialnych za istnienie życia na Ziemi.

Neptun w kulturze – wpływ Neptuna na kulturę poprzez obecność w kulturze powszechnej. Mimo niedawnego odkrycia Neptun zdołał już stać się inspiracją dla niektórych twórców fantastyki naukowej. Pierwszy raz wspominał o niej Olaf Stapledon, który w 1930 wydał „Last And First Men”. W jego tytule Neptun został planetą, na której osiedlili ludzie, którzy wcześniej zdążyli wyewoluować w bardziej zaawansowany sposób. Na szerszą skalę pojawił się w latach 40 w amerykańskich komiksach z serii „Captain Future”, gdzie figurował jako planeta z globalnym oceanem. W „Nearly Neptune” z 1968 roku pióra Hugh Walters’a na planetę zmierza ekspedycja badawcza, która kończy się jednak tragicznie a załoga ginie. Inne motywy S-F powoływały do życia miejscowe cywilizacje na planecie, zwane neptuniańskimi. Jej przedstawiciele miewali osobliwy wygląd. W „Cthulhu Mythos” H. P. Lovecrafta istotami tymi były grzybo-podobne stwory. Kreskówka „Futurama” przedstawiła czterorękie istoty o purpurowej skórze. Byli oni humanoidami, którzy koegzystowali pokojowo z mieszkańcami Ziemi. Ojczysta planeta Neptunian miała być tutaj pokryta lodem.

7Obserwacja Neptuna – widoczność Neptuna z powierzchni Ziemi dla miłośnika astronomii. Jasność obserwowana Neptuna oscyluje pomiędzy wartościami od 7,7 do 8,0 magnitudo. Jest to jedyna planeta, której dostrzeżenie z Ziemi gołym okiem jest niemożliwe. Dostrzeżenie planety umożliwia lornetka oraz mały teleskop. By móc dostrzec tarczę planety potrzebny będzie już teleskop o średnicy 10 – 12 centymetrów z powiększeniem 250 – 300-krotnym. Wówczas widać przez jego okular drobną, błękitną tarczę planety. Jednak mniejszych szczegółów nie da się dostrzec, nawet przy użyciu większego, 25 – 30 centymetrowego teleskopu o powiększeniu 300-500-krotnym. Teleskop o średnicy 30 – 35 centymetrów umożliwia zobaczenie zarysów największych księżyców Neptuna.. Zrobienie fotografii wymaga długiej ogniskowej rzędu 25 metrów, ale nawet wtedy na kliszy Neptun będzie miał tylko 0,3 milimetra. Porządniejsze rezultaty, już nie dla amatorskich obserwatorów, osiągane są za pomocą Kosmicznego Teleskopu Hubble’a oraz bardziej precyzyjne teleskopy naziemne, jak chociażby teleskop w obserwatorium W. M. Keck’a na Hawajach.

10To, co miałoby się wydarzyć w przeciągu następnych wielu milionów lat wynika z rozważań naukowców w oparciu o przeszłość planety. Ponadto związane jest nierozerwalnie z losami macierzystej gwiazdy – Słońca. Wiadomo, że za kilka miliardów lat umierając, rozszerzy się kilkusetkrotnie, by odrzucić zewnętrzne warstwy i przekształcić w małego Białego Karła. Nieco wcześniej sama Ziemia albo będzie bardzo blisko rozdymanej gwiazdy albo zostanie wchłonięta i spalona na popiół. Nim się to stanie, w przeciągu tysięcy lat planetę czekać mają kolejne epoki lodowcowe. Kontynenty w przeciągu milionów lat mają się dalej przemieszczać, aż za 250 milionów lat ponownie scalą się w wielki kontynent – Pangea Ultima. Ma go zdominować pustynia, na której 50oC upały byłyby czymś powszechnym a wzdłuż wybrzeży pojawiałyby się huragany większe nawet od tornada Katrina z 2005 roku. Z czasem jednak pod wpływem coraz gorętszego Słońca, oceany miałyby wyparować i pozostawić skalną, pozbawioną życia powierzchnię. Z czasem wzrostu temperatury Słońca, także i na Ziemi miałaby dojść do 1370oC topiąc skały.

6Wewnętrzna, fizyczna budowa Wenus jest zbliżone do środka Ziemi. Jądro dzieli się na wewnętrzne oraz zewnętrzne. Pierwsze ma postać stałą a drugie jest półpłynne. Płynnej postaci, tak jak w ziemskim jądrze, nie zaobserwowano. Ze średnicą 6000 km zajmuje ono niespełna połowę wnętrza planety. Od ziemskiego jądra jest nieco mniejsze. W jego skład wchodzi żelazo i nikiel. Osiąga ono temperaturę 3500 oC i dochodzi do 4000 oC. Na wierzchu jądra znajduje się płaszcz. Złożony jest ze skał, przede wszystkim krzemu. Ponadto stwierdzono śladowe ilości metalicznego tlenu. Zajmuje ono niewiele ponad połowę średnicy planety, tj. 6000 km. Wykazuje on mniejszą aktywność niż ziemski płaszcz. Zjawisko to a raczej jego brak dało się dostrzec poprzez małą ilość trzęsień ziemi i słabe ruchy tektoniczne płyt kontynentalnych. Od zewnątrz planetę pokrywa skorupa – gruba na 50 km. W głównej mierze zbudowana jest z krzemu oraz z innych metali. Ponadto zawiera ono bazalt, świadczący o burzliwej przeszłości planety.

7Powierzchnia Wenus. Powierzchnia nie jest bezpośrednio widoczna z kosmosu. Jej zbadanie było możliwe dzięki zdjęciom sond Wenera oraz radarowym zdjęciom Marinera. Dzięki czemu ustalono, że 85% czyli większość powierzchni zajmują pofałdowane równiny. Tworzą one płskowyże, przypominające kontynenty. Przecinają je nieliczne pasma górskie, starsze od równin. Mogą mieć one nawet 800 mln lat i ich najwyższy szczyt osiąga 11 km wysokości. Jest on zlokalizowany w paśmie Maxwell Montes. Wśród nich jest dużo wulkanów, obecnie wygasłych. Wokół nich znajdują się rozległe struktury, będące zastygłą lawą. Są nimi twory przypominające potoki i plackowate kopuły. Kraterów jest niewiele w porównaniu z innymi planetami skalistymi. Większość z nich ma ponad 25 km średnicy. Mniejszych nie ma, bo małe kratery spalały się w gęstej atmosferze planety, nim doleciały do gruntu. Prócz gór, płaskowyże są przecinane przez jeden z największych kanionów, mających długość 1500 km i 400 km szerokości. Znajduje się on w okolicach wenusjańskiego równika.


Ciała niebieskie

O serwisie

Nasz serwis to bogate źródło wiedzy na temat wszechświata, a przede wszystkim Układu Słonecznego w którym mieszkamy. Poruszamy tutaj informacje na temat planet Układu Słonecznego oraz innych ciał niebieskich np. gwiazd, księżyców itd. Znajdziesz tu dużo ciekawych informacji, a nie tylko książkową, nudną wiedzę. Przybliżymy Ci budowę, zasady współdziałania, istnienia oraz życia w Układzie Słonecznym w przyjazny i szybki sposób - zapraszamy do wnikliwej lektury naszego serwisu WWW.

Poruszane kwestie

Poruszamy następujące kwestie: charakterystyka ogólna planet i ciał niebieskich, ich historia oraz historia badań, wnętrze planety oraz sfery jakie ją otaczają (np. atmosfera), planeta jako symbolika oraz jej znaczenie w kulturze starożytnej, średniowiecznej oraz obecnej, a także widoczność planety z Ziemi.

Reklama