Archiwum dla Październik, 2009

31 paź, 2009

Symbolika Ziemi

4Postacie, z którymi utożsamiano Ziemię w różnych okresach i miejscach świata. Tak jak sąsiednie planety były przyrównywane do bóstw, czy sił nadprzyrodzonych, tak również sama Ziemia doczekała się tego losu. W wielu mitologiach istniała tzn. Matka Ziemia, która była jednym z ważniejszych bóstw bądź bogiń w danym panteonie. Podobnie uczynili także Słowianie z których wywodzą się Polacy. W tym przypadku przypisywano jej roślinność, wzrost, narodziny, stworzenie oraz prace polowe. W innych kulturach miała podobne znaczenie, choć nadawano jej różne nazwy na przestrzeni dziejów. Grecy swoją matkę-ziemię utożsamiali z Gają. Za oceanem Aztekowie mieli boginię Tonantzin a Inkowie boginię Pachamamę. Na Dalekim Wschodzie Chińczycy czcili boginię Hou Tu. Sąsiedni Hindusi wprowadzili kult Bogini Ziemi – zwanej Bhuma Devi. Nordycy nadali swojej Matce-Ziemi imię Jord. Starożytny Egipt wybrał tutaj dualizm i podzielił na ziemię i niebo – patronowali im odpowiednio bóg Geb i bogini Nut. Kreacjoniści charakterystyczni głównie dla wielkich religii monoteistycznych uważali, że nie ma Matki-Ziemi i otaczający nas świat stworzył jeden bóg.

6Wpływ Ziemi na kulturę poprzez obecność w kulturze powszechnej. Warto tutaj zwrócić uwagę, że również sama Ziemia często jest wykorzystywana w fantastyce naukowej. Motywami przewodnimi są tutaj głównie najazdy obcych cywilizacji, jak w widowiskowych filmach „Dzień Niepodległości”, „Wojna Światów” czy komediowo ujęty ”Faceci W Czerni”. Nie stroni się również od starć przyszłości na samej planecie – „Terminator – Salvation”, postapokaliptyczna wizja z serii „Mad Max” czy Robocop (gdzie tytułowym bohaterem jest pół-maszyna, pół-człowiek). Wiele pozostałych dziedzin, jak literatura czy bardziej rozrywkowa gałąź – gry komputerowe chłoną zagadnienia S-F. Przykładem tego ostatniego jest gra „StarCraft”, w której występują Terranie (czyli ludzie kolonizujący kosmos). Na powierzchni Ziemi (San Francisco w przyszłości), rozgrywa się akcja jednego z filmów z serii Star Trek – „Powrót Do Domu”. Zrodził się podgatunek anime, zwany cyber punk, którego produkcje rozgrywają się w skomputeryzowanych wielkich miastach przyszłości, gdzie istnieją obok siebie ludzie i roboty (często identyczni jak ludzie).

Historia badania Plutona – stosunkowo późne okrycie tego do dziś mało znanego obiektu. Pluton należał do obiektów, które były stosunkowo intensywnie poszukiwane przez pierwsze dziesięciolecia XX wieku. 18 lutego 1930 był dniem, w którym miało miejsce długo wyczekiwane odkrycie Plutona. Dokonał tego amerykański astronom Clyde Tombaugh, pracujący w Arizonie. Doszedł do takiej konkluzji analizując zdjęcia z początku tamtego roku. Ponadto porównał je ze zdjęciami z 1915 roku i bazował na obliczeniach Percivala Lowella, który zapoczątkował polowanie na Plutona. Dowodem na istnienie Plutona miały być anomalia w orbicie Neptuna. Twierdzono, że wywołuje je rzekoma planeta X, o której bycie posądzono potem Plutona. Nazwę wzięto od imienia rzymskiego boga oraz od inicjałów wspominanego wcześniej Lowella. Odkrycie Plutona wywołało poruszenie opinii publicznej oraz środowiska astronomów, bo byli zdumieni, że tak daleko istnieje taki skalisty obiekt. Odległość od Ziemi oraz niewielki rozmiar (nowo odkryty obiekt był do niedawna uznawany za najmniejszą planetę) sprawiały, że jest słabo widoczny.

1Eksploracja w XX-XXI wieku, czyli nikłe zainteresowanie Plutonem i jego renesans. Pluton pierwotnie nie znajdował się w orbicie zainteresowań astronomów. Powodem była odległość i inne priorytety. Nie skierowano tam chociażby sondy Voyager 1, która miała na swym koncie liczne sukcesy. Z tego powodu do dziś kuleje wiedza na jego temat i wiele z faktów bazuje jak na razie na przypuszczeniach. Dopiero w ostatnich latach pojawiła się wola zbadania planety karłowatej. W 2000 roku planowano wysłać sondę Pluto Kuiper Express. Miała ona, po dotarciu do Plutona w 2012 roku, zbadać jego powierzchnię, wykonać zdjęcia na potrzebę mapy. Kwestie finansowe jednak zaważyły na projekcie i misję anulowano. Rok później ruszyła kolejna – New Horizons. Zakończyła się ona wystrzeleniem sondy w 2006 roku. Po minięciu w 2007 roku Jowisza, ma ona dotrzeć do Plutona i jego księżyca, Charona w 2015 roku. Jej zadaniami są zbadanie właściwości fizycznych obu ciał i przygotowanie ich zdjęć. Przewidziano dla sondy także dodatkowe zadania związane z misją. Ma to przybliżyć nam, jakże skąpe wiadomości na temat Plutona i jego satelity.

2Ziemia jest trzecią skalistą planetą liczoną od Słońca. Od niego dzieli ją średnio 149,5 milionów kilometrów. Orbita jest nieznacznie rozciągnięta, co sprawia, że planeta może zbliżać się do Słońca na 147 mln km i oddalać na 152 mln km. Rok na planecie trwa 365,25 dni a dzień 23 godzin 56 minut 4 sekund. Ziemia, jako największa planeta skalista Układu Słonecznego, ma 12742 km średnicy. Posiada jednego naturalnego satelitę – Księżyc. Nachylenie równika względem płaszczyzny orbity wynosi 23,45 stopni. Powierzchnia planety wynosi 5,10×108 km kwadratowych. Objętość ma wartość 1,08321×1012 km sześciennych. Masa zaś sięga 5,9736×1024 kg. Prędkość przemieszczania się po orbicie wynosi 29,780 km na sekundę. Planeta może też nieco zwalniać – do 29,290 km na sekundę lub oraz przyspieszać – do 30,290 km na sekundę. Prędkość niezbędna do opuszczenia przed dany obiekt planety (prędkość ucieczki) wynosi 11,186 km na sekundę. Prędkość obrotu wokół własnej osi (rotacji) wynosi na równiku 1667 km na godzinę. Temperatury wahają się od -88 oC do +71 oC (rekordowe, skrajne wartości).

Troszkę o wnętrzu ziemi

Jądro Ziemi dzieli się na dwie warstwy. Centralną jest jądro wewnętrzne. Ma średnicę 2500 km i jest stałe. Im głębiej, tym jest gęstsze i gorętsze. Jądro zewnętrzne o grubości 2080 km ma postać płynną. Jego temperatura osiąga 4000-5000 oC. Ruchy wewnątrz jego płynnego wnętrze odpowiadają za istnienie pola magnetycznego. Oba elementy jądra składają się z żelaza i niklu. Wokół jądra znajduje się płaszcz o grubości 2900 km. Od jądra płaszcz dzieli gruba na 700 km astenosfera. Także płaszcz dzieli się na dwa elementy. Wewnętrzny – dolny płaszcz składa się z magnezu, żelaza, chromu i krzemu. Zewnętrzny – górny płaszcz, jest bardzo plastyczny i zbudowany jest z tych samych pierwiastków (jedynie zamiast magnezu jest nikiel). Obie warstwy oddziela strefa przejściowa. Całość płaszcza cechuje się prądami konwekcyjnymi. Nad płaszczem znajduje się skorupa ziemska. Ma ona grubość od 35 km (strefy sejsmiczne) do 70 km (obszary stabilne). Jej skład chemiczny to tlen, krzem, glin, żelazo, wapń, sód, magnes, potas i inne pierwiastki, przy czym występują one w związkach chemicznych.

3Garść podstawowych informacji o Wenus. Wenus jest drugą skalistą planetą liczoną od Słońca. Od niego dzieli ją średnio 108 milionów kilometrów. Orbita jest nieznacznie rozciągnięta, co sprawia, że planeta może zbliżać się do Słońca na 107,5 mln km i oddalać na 109 mln km. Rok na planecie trwa niecałe 225 dni ziemskich a dzień 243 dni ziemskich. Ta planeta, zbliżona rozmiarami do naszej planety, ma 12104 km średnicy. Nie posiada żadnych naturalnych satelitów. Nachylenie równika względem płaszczyzny orbity wynosi 177,4 stopni. Powierzchnia planety wynosi 4,60×108 km kwadratowych. Objętość ma wartość 9,28×1011 km sześciennych. Masa zaś sięga 4,8685×1024 kg. Prędkość przemieszczania się po orbicie wynosi 35,020 km na sekundę. Planeta może też nieco zwalniać – do 34,784 km na sekundę lub oraz przyspieszać – do 35,259 km na sekundę. Prędkość niezbędna do opuszczenia przed dany obiekt planety (prędkość ucieczki) wynosi 10,36 km na sekundę. Prędkość obrotu wokół własnej osi (rotacji) wynosi na równiku 6514 km na godzinę. Temperatury wahają się od +434 oC do +500 oC.

Atmosfera Wenus – Co nieco o tym fakcie i wynikłych z niego warunkach na Wenus.

Wenusjańskie temperatury są najwyższe, jakie mogą istnieć na planecie Układu Słonecznego i dochodzą do +500 oC a w wyjątkowych przypadkach do +650 oC. Przyczyną tego jest efekt cieplarniany, odnośnie którego genezy istnieją dwie teorie (jedna mówi o braku oceanów a 4druga o wyparowaniu dawnych oceanów i postawnie drugiego gazu cieplarnianego – pary wodnej). Wywołuje go dwutlenek węgla, który stanowi aż 96,5 % składu atmosfery planety. Ponadto występuje 3,5 % azotu. Prócz tego występują śladowe ilości pary wodnej, tlenek siarki, tlenek węgla, hel, neon, siarkowodór, siarczek karbonylu, chlorowodór, fluorowodór i argon. Atmosfera jest bardzo gęsta a warstwa chmur gruba. Z ich powodu nie widać powierzchni planety z kosmosu. Chmury te zatrzymują ciepło odbijane przez powierzchnię planety i nie wypuszczają go w kosmos. Występują opady kwasu siarkowego oraz burze. Wiatry osiągają prędkość 350 km/h. Ciśnienie atmosferyczne jest 95 razy większe niż ziemskie. Wszystko to sprawia, że Wenus, mimo wielu podobieństw do Ziemi jest zbyt ekstremalna, by mogło przetrwać tam życie.

04 paź, 2009

Atmosfera Saturna

3Głównym pierwiastkiem, z którego składa się atmosfera jest wodór – 96,3 %. Znacznie mniej jest helu, bo tylko 3,25 %. Resztę w śladowych ilościach tworzą metan, para wodna, amoniak, fosforowodór oraz etan. Wewnętrzne źródło ciepła oraz szybki ruch wirowy planety odpowiadają za pasmowe ułożenie górnych warstw chmur na planecie. Między nimi występują zawirowania, takie jak na Jowiszu. Ich rozmiary są jednak znacznie mniejsze. Jak się pojawiają, przybierają postać białawych owali. Jednym z nich jest cyklicznie pojawiająca się Wielka Biała Plama o wielkości rzędu kilku tysięcy kilometrów. Zawirowania saturniańskie występują w obszarach wysokiego ciśnienia, z kolei wirowy ruch materii w ich obszarach centralnych ma miejsce w kierunku przeciwnym niż ziemskich cyklonów tropikalnych. Wiatry wieją z prędkością 1800 km/h. Na północnym biegunie planety zaobserwowano niedawno pierścień chmur w kształcie sześcianu, czego przyczyn nie zdołano wyjaśnić. Tak jak na Jowiszu, na Saturnie także występują zorze polarne.


Ciała niebieskie

O serwisie

Nasz serwis to bogate źródło wiedzy na temat wszechświata, a przede wszystkim Układu Słonecznego w którym mieszkamy. Poruszamy tutaj informacje na temat planet Układu Słonecznego oraz innych ciał niebieskich np. gwiazd, księżyców itd. Znajdziesz tu dużo ciekawych informacji, a nie tylko książkową, nudną wiedzę. Przybliżymy Ci budowę, zasady współdziałania, istnienia oraz życia w Układzie Słonecznym w przyjazny i szybki sposób - zapraszamy do wnikliwej lektury naszego serwisu WWW.

Poruszane kwestie

Poruszamy następujące kwestie: charakterystyka ogólna planet i ciał niebieskich, ich historia oraz historia badań, wnętrze planety oraz sfery jakie ją otaczają (np. atmosfera), planeta jako symbolika oraz jej znaczenie w kulturze starożytnej, średniowiecznej oraz obecnej, a także widoczność planety z Ziemi.

Reklama