Artykuły oznaczone tagiem atmosfera

Przyciągany przez saturnowi jądro wodór i hel wytworzyły wokół niego atmosferę.Opadając na jądro, chmura gazu zaczynała gęstnieć, co spowodowało przyspieszenie rotacji, jednak wzdłuż osi obrotu, siły odśrodkowe pozostały niewielkie, więc materia mogła swobodnie opadać pod wpływem grawitacji, a nosi to nazwę zachowania momentu pędu. Saturn powstał z zapadającego się i szybko rotującego dysku. Cechą, wyróżniającą Saturna spośród planet układu słonecznego są jego majestatyczne błyszczące pierścienie, które rozciągają się na olbrzymiej przestrzeni, mają 280 tyś. km średnicy, a to więcej, niż ustawić obok siebie 21 kul ziemskich. Gdyby nawet dysponować bardzo szybką rakietą, dotarcie od jednego krańca do drugiego zajęłoby dwa dni. Te ogromne pierścienie są niezwykle cienkie, a mają grubość zaledwie 20 m; widziane z boku, praktycznie znikają. Pierścienie wyglądają jak doskonale dyski o stałej powierzchni, jednak w rzeczywistości składają się z milionów odłamków. Są to niezliczone lodowe ciała, których rozmiary wahają się od wielkości domu do miałkiego proszku, podobnego do sypkiego śniegu, a składają się głównie z lodu wodnego. Cząstki pierścieni zostały rozbite i rozdrobnione podczas nieustannych zderzeń ze sobą.Wewnątrz pierścieni jest jak w ulu: skalne lodowe odłamki krążą, jak rój pszczół – bardzo nieprzyjazne miejsce. Przelot przez pierścienie byłby bardzo ryzykowny. Te cząstki poruszają się z ogromnymi prędkościami, obiegają planetę z prędkością od 30-60 tyś. km na godzinę. Wewnętrzne pierścienie poruszają się szybciej, niż zewnętrzne. Prawo Caprera mówi, że cząstka na kołowej orbicie wokół centralnego ciała będzie się poruszać bardzo szybko, gdy jest blisko i bardzo wolno, gdy jest daleko. Gdyby cząstka o rozmiarach ziarenkach piasku miała zderzyć się z sondą kosmiczną, byłoby to jak uderzenie pocisku, wystrzelonego z niewielkiej odległości. Poza pierścieniami jest całkiem spokojniej; wybierając się na wycieczkę wokół Saturna, lepiej wybrać inną trasę. Pochodzenie pierścieni jest wciąż wielką tajemnicą. Kto wie, czy nie są to pozostałości po księżycach Saturna, które kiedyś zderzyły się ze sobą, zaś ich resztki, trzymane przez grawitację planety utworzyły pierścienie. Inna teoria mówi, ze jakiś duży obiekt uderzył; z wielką prędkością w jeden spośród licznych satelitów Saturna, a odłamki zostały przyciągnięte przez siły grawitacji, formując pierścienie.

28 gru, 2009

Gazy na Wenusie

Na Wenus gazy cieplarniane nie potrafią uwięzić ciepła na planecie, ale znacznie spowalniają jego utratę. Efekt cieplarniany na jakiej kol wiek planecie powstaje, gdy gazy w atmosferze gromadzą ciepło, pochodzące z promieni słonecznych. Te same gazy cieplarniane, które są tak śmiertelne na Wenus, są jednak niezbędne dla nas na Ziemi. Bez efektu cieplarnianego, średnia temperatura byłaby dużo poniżej zera, oceany by zamarzły, a życie mogłoby w ogóle nie powstać. Za bardzo wysoką temperaturę na Wenus odpowiada skład chemiczny jej atmosfery, która prawie w całości składa się z dwutlenku węgla: jest to około 95% zawartości i to on gromadzi ciepło na jej powierzchni. Wenus stanowi ekstremalny przypadek globalnego ocieplenia. Na Wenus naturalnym źródlę dwutlenku węgla i innych gazów są wulkany. Podobne zjawiska na Ziemi badane są na jednym z ziemskich wulkanów1). głęboko pod ziemią, wysoka temperatura powoduje ulatnianie się niektórych składników skal i powstawanie dwutlenku węgla, a gaz uwalnia się pod wpływem ciśnienia i wysokich temperatur wewnątrz magmy. Gazy wydostają się spod powierzchni Ziemi pod działaniem magmy i ciśnienia.Na powierzchni Wenus, prawdopodobnie znajdują się pęknięcia, podobne do tych, przez które gazy wulkaniczne przedostają się do atmosfery. Gdzieś między 8 a 30 tyś. ton dwutlenku węgla wydostaje się dziennie spod podziemnego zbiornika magmowego, to daje 3,5-5 mln ton gazu rocznie. To przykład tylko jednego wulkanu na Ziemi, a Wenus ma znacznie więcej aktywnych wulkanów, co oznacza więcej gazów cieplarnianych. Cały ten dwutlenek węgla gromadzi się w atmosferze Wenus, co sprawia, że jest ona coraz gorętsza. 500 stopni Celsjusza nie jest jedynym powodem, dla którego ziemski bliźniak jest dla nas przestrogą. 50 km ponad rozgrzana powierzchnią dzieją się rzeczy, przy których 500 stopni ciepła wydaje się chłodną bryzą. Elektryczne wyładowania potrafią rozgrzać w ułamku sekundy, do temperatury 50 tyś. stopni. Każdy błysk światła uwalnia napięcie 100 milionów wolt. Błyskawice występują i na Ziemi i na Wenus wtedy, gdy w atmosferze zgromadzi się dostatecznie duży ładunek elektryczny. Zjawisko tak podobne, a zarazem tak bardzo różne, choć i tu i tu obowiązują te same prawa fizyki oraz chemii.

5Garść podstawowych informacji o Księżycu. Księżyc jest jedynym naturalnym satelitą naszej Planety, prócz niego wokół orbity na bliższych dystansach krąży tysiące sztucznych satelitów. Od Ziemi dzieli go 384403 kilometry. Orbita jest nieco rozciągnięta, co sprawia, że księżyc może zbliżać się do Ziemi na 363104 km i oddalać na 405696 km. Dzień na naszym satelicie trwa 27 dni 7 godzin 43 minut 11,5 sekund ziemskich. Księżycowy rok trwa tyle samo. Ten księżyc ma 3476,2 km średnicy, przez co jest większy od Plutona. Nachylenie równika względem płaszczyzny orbity waha się pomiędzy 3,60 a 6,69 stopniami. Powierzchnia księżyca wynosi 3,793×107 km kwadratowych. Objętość ma wartość 2,197×1010 km sześciennych. Masa zaś sięga 7,347 673×1022 kg. Prędkość przemieszczania się po orbicie wynosi 1,022 km na sekundę. Księżyc może też nieco zwalniać – do 0,968 km na sekundę lub oraz przyspieszać – do 1,082 km na sekundę. Prędkość niezbędna do opuszczenia przed dany obiekt księżyca (prędkość ucieczki) wynosi 2,38 km na sekundę. Temperatury wahają się od –190 oC do +140 oC.

Atmosfera Księżyca. Co nieco o tym fakcie i wynikłych z niego warunkach na Księżycu. Nasz jedyny naturalny satelita nie posiada praktycznie atmosfery. Jedynie jest to bardzo cienka warstwa, której całkowita masa wynosi tylko 1000 kilogramów. Satelita ma zbyt słabe pole grawitacyjne, by był w stanie utrzymać gęstszą atmosferę. Ciśnienie atmosfery księżyca wynosi 3×10-13 kilopaskali. Składa się ona z takich pierwiastków jak hel (25%), neon (25%), wodór (23%) oraz argon (20%). Ponadto występują śladowe ilości innych pierwiastków, takich jak metan, sód lub potas. Najnowsze badania pozwoliły wykryć także śladowe ilości izotopów polonu, radonu, argonu oraz atomy helu, tlenu, metanu, azotu oraz tlenku węgla. Źródłem atmosfery jest uwalnianie się pierwiastków zawartych pierwotnie w skorupie i płaszczu Księżyca i przemienianie się w postać gazową. A skutek taki wywołuje także uderzanie o powierzchnie promieniowania słonecznego i jonów wiatru słonecznego oraz bombardowania drobnymi meteorytami. Część z tych gazów może ulatywać też w przestrzeń kosmiczną lub ponownie być wchłonięta w grunt. Szczątkowość atmosfery sprawia, że Księżyc według naukowców byłby dobrym miejscem do umieszczenia w przyszłości teleskopów.

6Zaćmienia. Zjawisko, którego występowanie nie jest przypisane wyłącznie Słońcu. Zaćmienie Księżyca pojawia się, gdy Słońce, Ziemia i Księżyc znajdą się w jednej linii. By mogło zaistnieć, Księżyc musi wejść w stożek cienia Ziemi. Występują w dwóch postaciach – częściowe i całkowite. Różnią się one tym, że przez stożek cienia Ziemi księżyc może przejść w całości lub częściowo. Gdy przejdzie w całości, jest niewidoczny i wówczas pojawia się całkowite zaćmienie. Jeżeli zakryta ciemnościami jest tylko część, to wówczas zachodzi częściowe zaćmienie. Tym samym w ciągu roku występują średnio 3 zaćmienia, choć może też nie być ich w tym samym czasie wcale. Czas trwania jest zróżnicowany. Rekordowe trwało 100 sekund. Ostatnie zaćmienie, które można było dostrzec w Polsce, miało miejsce 6 sierpnia 2009 roku. Obliczono, że między 1207 r. p.n.e. a 2162 r. n.e. pojawić ma się łącznie 5200 zaćmień różnej postaci. Wniosek – na 2 zaćmienia Księżyca przypadają 3 zaćmienia Słońca, liczone w skali jednego roku. Widoczność zaćmienia Księżyca warunkowana jest tym, by znajdował się nad horyzontem.

7Co nieco o tym fakcie i wynikłych z niego warunkach na Merkurym. Temperatury na planecie mają znaczną rozpiętość na tle pozostałych planet i wysokie wartości. W nocy sięga ona –200 oC a za dnia osiąga +430 oC. Mimo wysokich temperatur, na biegunach jest obecny lód. Powodem takich różnic temperatur jest brak atmosfery a w zasadzie jej skrajna szczątkowa ilość. Jej ciśnienie jest bliskie próżni. Słaba grawitacja planety nie jest w stanie utrzymać przez dłuższy czas atmosfery. Mianowicie w przeszłości Merkury mógł mieć własną atmosferę. Pozostała jedynie rozrzedzona egzosfera, która najwięcej zawiera tlenu (42%), sodu (29%), wodoru (22%) i helu (6%). Ulatniają się stopniowo w kosmos a braki są wypełniane dzięki różnym źródłom. Upadające komety i obecność lodowców przyniosły ze sobą parę wodną, którą w śladowych ilościach zlokalizowano na planecie. Ponadto wiatr słoneczny sprawił, że tam też przeniknęły jony związane z wodą. Najmniej w egzosferze występuje gazów szlachetnych. Do powierzchni dociera też najwięcej w całym Układzie Słonecznym promieniowania słonecznego – od 4 do 10 razy więcej niż na Ziemię. Kratery planety mają różny rozmiar. Są małe kratery jak i rozległe, w których wnętrzu istnieją kolejne, mniejsze kratery. Te większe kratery tworząc baseny uderzeniowe wypełniały się lawą wulkaniczną. Przez co stopniowo się wygładzały. Dawna aktywność tektoniczna zatarła kratery powstałe w początkowych dziejach planety. W porównaniu z Księżycem, równiny wyrzutowe są mniejsze z powodu większej niż na Księżycu grawitacji. Największym z kraterów jest Równina Żaru. Znajduje się ona na półkuli północnej i ma średnicę 1550 km. Powstał po upadku obiektu znacznych rozmiarów 3,8 miliarda lat temu. Uderzenie wytworzyło fale uderzeniowe, które wędrując przez całość planety, wytworzyły na przeciwległej stronie wzniesienia oraz wywołało erupcje wulkaniczne na całej planecie. Do dziś jego krawędzie są już wygładzone i nie rzucają się tak wyraźnie w oczy a w chwili powstania miały wysokość 2 km. Równina Żaru nie jest jedynym basenem uderzeniowym. Prócz niego są jeszcze 2300 km średnicy Basen Shinakas, 625 km średnicy Basen Beethovena lub 400 km średnicy Basen Tołstoja.

1Charakterystyka ogólna Marsa – garść podstawowych informacji o Marsie. Mars jest ostatnią, czwartą skalistą planetą liczoną od Słońca. Od niego dzieli ją średnio 228 milionów kilometrów. Orbita jest nieznacznie rozciągnięta, co sprawia, że planeta może zbliżać się do Słońca na 206,6 mln km i oddalać na 249 mln km. Rok na planecie trwa niecałe 687 dni ziemskich a dzień 24 godzin 37 minut 27 sekund ziemskich. Ta planeta ma 6805 km średnicy. Posiada dwa naturalne satelity – Fobos i Deimos. Nachylenie równika względem płaszczyzny orbity wynosi 25,19 stopni. Powierzchnia planety wynosi 1,448×108 km kwadratowych. Objętość ma wartość 1,638×1011 km sześciennych. Masa zaś sięga 6,4185×1023 kg. Prędkość przemieszczania się po orbicie wynosi 24,130 km na sekundę. Planeta może też nieco zwalniać – do 21,970 km na sekundę lub oraz przyspieszać – do 26,500 km na sekundę. Prędkość niezbędna do opuszczenia przed dany obiekt planety (prędkość ucieczki) wynosi 5,027 km na sekundę. Prędkość obrotu wokół własnej osi (rotacji) wynosi na równiku 868 km na godzinę. Temperatury wahają się od -140 oC do +20 oC.

Atmosfera Marsa – co nieco o tym fakcie i wynikłych z niego warunkach na Marsie. Planeta posiada rozrzedzoną i cienką atmosferę. W przeszłości prawdopodobnie mogła przypominać ziemską ale słaba grawitacja planety nie zapobiegła ulotnieniu się jej w kosmos. Ciśnienie atmosferyczne osiąga 610 paskali. 95,32 % atmosfery planety to dwutlenek węgla, natomiast 2,7 % to azot a 1,6 % to argon. Resztę stanowią śladowe ilości tlenu, pary wodnej, tlenku węgla, tlenku azotu, neonu, kryptonu, ksenonu, ozonu i metanu. W atmosferze marsjańskiej pojawiają się drobne chmury pierzaste. Składają się one z drobinek lodu i pary wodnej, które przemieszczają się pomiędzy biegunami, na których uchowały się czapy lodowe. Przy pomocy aparatury obserwacyjnej wykryto w 2004 roku zorze. Są jednak zbyt słabe, by można było je dostrzec z powierzchni Marsa. Z powodu braku zbiorników wodnych i cienkiej atmosfery występują spore wahania temperatur. Za dnia jest +20 oC a nocą temperatura spada do –90 oC. Nie biegunach, pokrytych lodem dochodzi do –130 oC. Do powierzchni Marsa dociera 40 % energii słonecznej, docierającej do Ziemi. Istnieją pory roku, podobnie jak na Ziemi. Wiatry wieją z prędkością 300 km/h.

6Kanały, zjawisko, które przed laty wzbudzało spore kontrowersje nie tylko wśród badaczy. W 1856 roku włoski astronom Angelo Secchi dostrzegł jeden z pierwszych rzekomych tworów, który nazwał Kanałem Atlantyckim. Jego rodak Giovanni Schaparelli zainteresował się rzekomymi kanałami poważniej i w 1877 wypatrzył proste linie. Nazwano je pośpiesznie kanałami, co miało sugerować, że łączyły zbiorniki wodne. Jego obserwacje kontynuował we własnym zakresie Irlandczyk Charles E. Burton. Obaj sporządzili też własne ilustracje wypatrzonych struktur. Niebawem propagowano teorię, że kanały te są dziełem inteligentnej cywilizacji, która pragnęła nawodnić centrum swojej planety. Głosił ją głównie Percival Lowell. Na początku XX wieku wiele obserwacji stopniowo obalało kontrowersyjną teorię. Część astronomów po prostu nie stwierdziła istnienia hipotetycznych kanałów na Marsie. Do lat 20 całkowicie ją obalono. Stwierdzono, że Schaparelli natrafił na złudzenie optyczne. Nie jest bez udziału także wyobraźnia twórcy teorii kanałów. Mianowicie pod wpływem niskiej wyrazistości obrazów powierzchni widzianej przez teleskop dała popuścić wodze fantazji.


Ciała niebieskie

O serwisie

Nasz serwis to bogate źródło wiedzy na temat wszechświata, a przede wszystkim Układu Słonecznego w którym mieszkamy. Poruszamy tutaj informacje na temat planet Układu Słonecznego oraz innych ciał niebieskich np. gwiazd, księżyców itd. Znajdziesz tu dużo ciekawych informacji, a nie tylko książkową, nudną wiedzę. Przybliżymy Ci budowę, zasady współdziałania, istnienia oraz życia w Układzie Słonecznym w przyjazny i szybki sposób - zapraszamy do wnikliwej lektury naszego serwisu WWW.

Poruszane kwestie

Poruszamy następujące kwestie: charakterystyka ogólna planet i ciał niebieskich, ich historia oraz historia badań, wnętrze planety oraz sfery jakie ją otaczają (np. atmosfera), planeta jako symbolika oraz jej znaczenie w kulturze starożytnej, średniowiecznej oraz obecnej, a także widoczność planety z Ziemi.

Reklama