17 lis, 2009
Charakterystyka Urana
Garść podstawowych informacji o Uranie. Uran jest pierwszą i zarazem największą spośród planet gazowych w Układzie Słonecznym. Od niego dzieli ją średnio 2871 milionów kilometrów. Orbita jest rozciągnięta, co sprawia, że planeta może zbliżać się do Słońca na 2735,5 mln km i oddalać na 3006 mln km. Rok na planecie trwa 84,1 lat ziemskich a dzień 17 godzin 14 minut 24 sekund ziemskich. Ta trzecia co do wielkości gazowa planeta ma 51118 km średnicy. Do dziś odkryto 27 satelitów naturalnych. Nachylenie równika względem płaszczyzny orbity wynosi 97,77 stopni. Powierzchnia planety wynosi 8,084×109 km kwadratowych. Objętość ma wartość 6,834×1013 km sześciennych. Masa zaś sięga 8,6832×1025 kg. Prędkość przemieszczania się po orbicie wynosi 6,795 km na sekundę. Planeta może też nieco zwalniać – do 6,485 km na sekundę lub oraz przyspieszać – do 7,128 km na sekundę. Prędkość niezbędna do opuszczenia przed dany obiekt planety (prędkość ucieczki) wynosi 21,29 km na sekundę. Prędkość obrotu wokół własnej osi (rotacji) wynosi na równiku 932 km na godzinę. Temperatury wahają się od –271 oC do -213 oC.
Wnętrze Urana – elementy, kryjące się pod obłokami Urana. Jego wewnętrzna budowa różni się od schematu wnętrza pozostałych gazowych olbrzymów. Dzięki temu Uran i Neptun określa się czasami mianem lodowych olbrzymów z uwagi na istnienie wody pod różnymi postaciami. W swoim wnętrzu posiada małe, skaliste jądro. Zawiera ono 24 % masy planety i jego średnica wynosi 28% średnicy Urana, to jest 14000 km. Zbudowane jest z lodu, krzemu i żelaza. Ciśnienie w jego wnętrzu dochodzi do 800 gigapaskali a temperatura wynosi 4700 oC. 65 % masy Urana przypada płaszczowi. Jego grubość odpowiada 42 % średnicy Urana (10000 km). Składa się on z lodu oraz ze stałego amoniaku złączonego z metanem. Lód ma zjonizowaną postać. Dało się zaobserwować zdolność tego tworu do przewodnictwa elektrycznego. Na krawędzi płaszcza znajduje się powłoka płynno-gazowa. Przechodzi ona następnie w atmosferę. Stanowi ona 30 % średnicy planety. Od Jowisza i Saturna Urana różni też to, że nie posiada wewnętrznego źródła energii cieplnej. Dlatego panuje tutaj tak niska temperatura w porównaniu z innymi planetami gazowymi.
Atmosfera Urana – co nieco o tym fakcie i wynikłych z niego warunkach na Uranie. Atmosfera Urana obejmuje 30 % średnicy planety oraz 11 % jej masy całkowitej. Jej głównymi składnikami są wodór w liczbie 83 % oraz hel w liczbie 15 %. Dosyć sporo znajduje się tu metanu – niespełna 2 %. W śladowych ilościach występują tu także amoniak, etan, acetylen tlenek węgla oraz siarkowodór. To właśnie metan nadaje planecie charakterystyczny niebieski kolor (chmury z niego złożone znajdują się w górnych warstwach atmosfery). Z zewnątrz Uran jawi się jako najmniej urozmaicone ciało spośród wszystkich gazowych olbrzymów. Sprawia wrażenie wręcz monotonnego błękitu z zielonkawym odcieniem. Przy uważnym przyjrzeniu się powierzchni można jednak dostrzec pasma chmur oraz drobne, białe obłoki. Wiadomo, że na planecie istnieją pory roku a ich zmiany są poprzedzane gwałtownymi zjawiskami pogodowymi. Wirów typu jowiszowego czy saturnowego jak na razie nie dostrzeżono. Za sprawą ułożenia planety „na boku” różnice temperatur między dniem a nocą wynoszą ok. 4 oC (-208 oC – -212 oC). Powodem tego mogą być silne wiatry, osiągające 2000 km/h.
Garść podstawowych informacji o Wenus. Wenus jest drugą skalistą planetą liczoną od Słońca. Od niego dzieli ją średnio 108 milionów kilometrów. Orbita jest nieznacznie rozciągnięta, co sprawia, że planeta może zbliżać się do Słońca na 107,5 mln km i oddalać na 109 mln km. Rok na planecie trwa niecałe 225 dni ziemskich a dzień 243 dni ziemskich. Ta planeta, zbliżona rozmiarami do naszej planety, ma 12104 km średnicy. Nie posiada żadnych naturalnych satelitów. Nachylenie równika względem płaszczyzny orbity wynosi 177,4 stopni. Powierzchnia planety wynosi 4,60×108 km kwadratowych. Objętość ma wartość 9,28×1011 km sześciennych. Masa zaś sięga 4,8685×1024 kg. Prędkość przemieszczania się po orbicie wynosi 35,020 km na sekundę. Planeta może też nieco zwalniać – do 34,784 km na sekundę lub oraz przyspieszać – do 35,259 km na sekundę. Prędkość niezbędna do opuszczenia przed dany obiekt planety (prędkość ucieczki) wynosi 10,36 km na sekundę. Prędkość obrotu wokół własnej osi (rotacji) wynosi na równiku 6514 km na godzinę. Temperatury wahają się od +434 oC do +500 oC.
druga o wyparowaniu dawnych oceanów i postawnie drugiego gazu cieplarnianego – pary wodnej). Wywołuje go dwutlenek węgla, który stanowi aż 96,5 % składu atmosfery planety. Ponadto występuje 3,5 % azotu. Prócz tego występują śladowe ilości pary wodnej, tlenek siarki, tlenek węgla, hel, neon, siarkowodór, siarczek karbonylu, chlorowodór, fluorowodór i argon. Atmosfera jest bardzo gęsta a warstwa chmur gruba. Z ich powodu nie widać powierzchni planety z kosmosu. Chmury te zatrzymują ciepło odbijane przez powierzchnię planety i nie wypuszczają go w kosmos. Występują opady kwasu siarkowego oraz burze. Wiatry osiągają prędkość 350 km/h. Ciśnienie atmosferyczne jest 95 razy większe niż ziemskie. Wszystko to sprawia, że Wenus, mimo wielu podobieństw do Ziemi jest zbyt ekstremalna, by mogło przetrwać tam życie.
Głównym pierwiastkiem, z którego składa się atmosfera jest wodór – 96,3 %. Znacznie mniej jest helu, bo tylko 3,25 %. Resztę w śladowych ilościach tworzą metan, para wodna, amoniak, fosforowodór oraz etan. Wewnętrzne źródło ciepła oraz szybki ruch wirowy planety odpowiadają za pasmowe ułożenie górnych warstw chmur na planecie. Między nimi występują zawirowania, takie jak na Jowiszu. Ich rozmiary są jednak znacznie mniejsze. Jak się pojawiają, przybierają postać białawych owali. Jednym z nich jest cyklicznie pojawiająca się Wielka Biała Plama o wielkości rzędu kilku tysięcy kilometrów. Zawirowania saturniańskie występują w obszarach wysokiego ciśnienia, z kolei wirowy ruch materii w ich obszarach centralnych ma miejsce w kierunku przeciwnym niż ziemskich cyklonów tropikalnych. Wiatry wieją z prędkością 1800 km/h. Na północnym biegunie planety zaobserwowano niedawno pierścień chmur w kształcie sześcianu, czego przyczyn nie zdołano wyjaśnić. Tak jak na Jowiszu, na Saturnie także występują zorze polarne.
Ziemię otacza gruba warstwa atmosfery, co jest możliwe dzięki istnieniu silnego pola magnetycznego. Nie pozwala one na uciekanie cząsteczek atmosfery w kosmos. Dzieli się ona na kilka warstw. Dolna warstwa troposfera ma swoją granicę przy powierzchni Ziemi. Górna warstwa sięga 100 km wzwyż, dochodząc do umownej granicy kosmosu. Mimo tego ponad nią, jeszcze w odległości 1900 km występują pojedyncze cząstki atmosfery. Składa się głównie z azotu (78,084 %) oraz tlenu (20,946 %). W ilości poniżej 1 % są również argon, dwutlenek węgla, para wodna, hel, neon, krypton, ksenon, metan, wodór, tlenek siarki, podtlenek azotu i ozon. Na ilość niektórych tych związków ma wpływ działalność człowieka – szczególnie jeśli chodzi o gazy cieplarniane. Na biegunach pojawiają się zorze polarne. Całość mieszaniny tych gazów zwie się powietrzem. Występują cztery zasadnicze pory roku, różniące się w każdej ze stref klimatycznych. Istnienie atmosfery jest gwarantem bytowania form życia na Ziemi, mając na uwadze przede wszystkim jeden z pierwiastków – tlen.
Pluton jest jedynym dużym obiektem, którego nie odwiedziła jeszcze żadna ziemska sonda. Dlatego też oceniano wygląd planety karłowatej na podstawie zdjęć z teleskopów . Z uwagi na odległość nie było możliwości uzyskiwać fotografii Plutona w wysokiej jakości. Mimo tego, na podstawie tego co udało się uchwycić w teleskopy, mniej więcej znany jest wygląd obiektu. Jego powierzchnia ma brązową barwę. W okolicach biegunów jaśnieje, zaś im bliżej równika plutoniańskiego, przechodzi w ciemny brąz. Za taką kolorystykę odpowiedzialny jest stały metan. Domniemywa się, że powierzchnia Plutona nie jest jednolita i gładka, gdzieniegdzie poprzecinana kraterami pouderzeniowymi, powstałymi w początkach Układu Słonecznego. Mogą występować tam wzniesienia i góry. Powierzchnia więc może przypominać wyglądem typową planetę skalistą (zresztą do 2006 roku Pluton był traktowany jak skalista planeta). Więcej odpowiedzi, nie tylko na temat wyglądu powierzchni, ma przynieść sonda New Horizons, która ma dotrzeć do Plutona w 2015 roku.