Garść podstawowych informacji o Księżycu. Księżyc jest jedynym naturalnym satelitą naszej Planety, prócz niego wokół orbity na bliższych dystansach krąży tysiące sztucznych satelitów. Od Ziemi dzieli go 384403 kilometry. Orbita jest nieco rozciągnięta, co sprawia, że księżyc może zbliżać się do Ziemi na 363104 km i oddalać na 405696 km. Dzień na naszym satelicie trwa 27 dni 7 godzin 43 minut 11,5 sekund ziemskich. Księżycowy rok trwa tyle samo. Ten księżyc ma 3476,2 km średnicy, przez co jest większy od Plutona. Nachylenie równika względem płaszczyzny orbity waha się pomiędzy 3,60 a 6,69 stopniami. Powierzchnia księżyca wynosi 3,793×10⁷ km kwadratowych. Objętość ma wartość 2,197×10¹⁰ km sześciennych. Masa zaś sięga 7,347 673×10²² kg. Prędkość przemieszczania się po orbicie wynosi 1,022 km na sekundę. Księżyc może też nieco zwalniać – do 0,968 km na sekundę lub oraz przyspieszać – do 1,082 km na sekundę. Prędkość niezbędna do opuszczenia przed dany obiekt księżyca (prędkość ucieczki) wynosi 2,38 km na sekundę. Temperatury wahają się od –190 oC do +140 oC.

Atmosfera Księżyca. Co nieco o tym fakcie i wynikłych z niego warunkach na Księżycu. Nasz jedyny naturalny satelita nie posiada praktycznie atmosfery. Jedynie jest to bardzo cienka warstwa, której całkowita masa wynosi tylko 1000 kilogramów. Satelita ma zbyt słabe pole grawitacyjne, by był w stanie utrzymać gęstszą atmosferę. Ciśnienie atmosfery księżyca wynosi 3×10^-13 kilopaskali. Składa się ona z takich pierwiastków jak hel (25%), neon (25%), wodór (23%) oraz argon (20%). Ponadto występują śladowe ilości innych pierwiastków, takich jak metan, sód lub potas. Najnowsze badania pozwoliły wykryć także śladowe ilości izotopów polonu, radonu, argonu oraz atomy helu, tlenu, metanu, azotu oraz tlenku węgla. Źródłem atmosfery jest uwalnianie się pierwiastków zawartych pierwotnie w skorupie i płaszczu Księżyca i przemienianie się w postać gazową. A skutek taki wywołuje także uderzanie o powierzchnie promieniowania słonecznego i jonów wiatru słonecznego oraz bombardowania drobnymi meteorytami. Część z tych gazów może ulatywać też w przestrzeń kosmiczną lub ponownie być wchłonięta w grunt. Szczątkowość atmosfery sprawia, że Księżyc według naukowców byłby dobrym miejscem do umieszczenia w przyszłości teleskopów.

Zaćmienia. Zjawisko, którego występowanie nie jest przypisane wyłącznie Słońcu. Zaćmienie Księżyca pojawia się, gdy Słońce, Ziemia i Księżyc znajdą się w jednej linii. By mogło zaistnieć, Księżyc musi wejść w stożek cienia Ziemi. Występują w dwóch postaciach – częściowe i całkowite. Różnią się one tym, że przez stożek cienia Ziemi księżyc może przejść w całości lub częściowo. Gdy przejdzie w całości, jest niewidoczny i wówczas pojawia się całkowite zaćmienie. Jeżeli zakryta ciemnościami jest tylko część, to wówczas zachodzi częściowe zaćmienie. Tym samym w ciągu roku występują średnio 3 zaćmienia, choć może też nie być ich w tym samym czasie wcale. Czas trwania jest zróżnicowany. Rekordowe trwało 100 sekund. Ostatnie zaćmienie, które można było dostrzec w Polsce, miało miejsce 6 sierpnia 2009 roku. Obliczono, że między 1207 r. p.n.e. a 2162 r. n.e. pojawić ma się łącznie 5200 zaćmień różnej postaci. Wniosek – na 2 zaćmienia Księżyca przypadają 3 zaćmienia Słońca, liczone w skali jednego roku. Widoczność zaćmienia Księżyca warunkowana jest tym, by znajdował się nad horyzontem.

Charakterystyka ogólna Merkurego – garść podstawowych informacji o Merkurym. Merkury jest pierwszą skalistą planetą liczoną od Słońca. Od niego dzieli ją średnio 58 milionów kilometrów. Orbita jest nieco rozciągnięta, co sprawia, że planeta może zbliżać się do Słońca na 46 mln km i oddalać na 70 mln km. Rok na planecie trwa 88 dni ziemskich a dzień 58 dni 15 godzin 26 minut ziemskich. Ta najmniejsza planeta Układu Słonecznego ma 4879 km średnicy. Nie posiada żadnych naturalnych satelitów. Nachylenie równika względem płaszczyzny orbity wynosi 0,027 stopni. Powierzchnia planety wynosi 75×10⁶ km kwadratowych. Objętość ma wartość 6,1×10¹⁰ km sześciennych. Masa zaś sięga 3,3302×10²³ kg. Prędkość przemieszczania się po orbicie wynosi 47,87 km na sekundę. Planeta może też nieco zwalniać – do 38,86 km na sekundę lub oraz przyspieszać – do 58,98 km na sekundę. Prędkość niezbędna do opuszczenia przed dany obiekt planety (prędkość ucieczki) wynosi 4,3 km na sekundę. Prędkość obrotu wokół własnej osi (rotacji) wynosi na równiku 10892 km na godzinę. Temperatury wahają się od –200 oC do +430 oC.

Wnętrze Merkurego – elementy, kryjące się pod powierzchnią gruntu Merkurego. Merkury składa się w 70% z metali i w 30% z krzemianów. Gęstość planety jest drugą co do wielkości w Układzie Słonecznym i wynosi 5,427 gramów na decymetr sześcienny. Wnętrze planety zbudowane jest z 3 elementów. Zewnętrzna część, skorupa ma 100 – 300 km grubości. Jej powierzchnia poprzecinana jest pasmami górskimi. Pod skorupą znajduje się płaszcz o grubości 600 km. Składa się on z krzemianów. We wnętrzu planety, pod płaszczem znajduje się żelazne jądro. Ma ono średnicę 1800 km, co czyni je ogromnym w stosunku do wierzchnich warstw planety. Prawdopodobnie w przeszłości w Merkurego uderzył inny, spory obiekt, który oszczędził tylko żelazne jądro, sprawiając, że pozostałe warstwy są relatywnie cienkie. Uderzenie to sprawić mogło, że większość krzemianów z płaszcza znikło z planety. Tym samym jego objętość odpowiada 42% objętości samej planety. Taka struktura wnętrza planety sprawia, że obecnie istnieją różne teorie nad odległymi dziejami Merkurego. Częściowo odpowiedź na te wątpliwości ma dać sonda MESSENGER.

Powierzchnia Merkurego – ogólna charakterystyka Merkurego. Powierzchnia planety wyglądem przypomina ziemski Księżyc. Usiana jest kraterami a znaczną część planety pokrywają równiny. Ponadto przy pomocy sondy Mariner i teleskopów dopatrzono się gór, wyżyn bądź dolin. Skarpy rozciągają się na dłuższych przestrzeniach. Istniejące, wąskie grzbiety górskie ciągną się setki kilometrów. Kratery uderzeniowe są różnych rozmiarów – od małych po wielkie, jak Równina Żaru. Niektóre z nich, jak tzw „Pająk” mają nietypowy wygląd. Aktywności tektonicznej i wulkanicznej na powierzchni nie ma już zapewne od miliardów lat, więc powierzchnia nie podlegała takim zmianom jak powierzchnia Ziemi. Pierwotnie jednak taka aktywność istniała, stąd też istnieją na powierzchni kratery, które kiedyś wypełniła zastygła lawa. W ten sposób powstały gładkie równiny, przypominające księżycowe morza. W kraterach na biegunach jest ukryty głęboko lód. Dwie, ostatnio wysłane sondy, mają poczynić jeszcze dokładniejsze badania planety w oparciu których mają powstać bardziej precyzyjne mapy planety.

Garść podstawowych informacji o Uranie. Uran jest pierwszą i zarazem największą spośród planet gazowych w Układzie Słonecznym. Od niego dzieli ją średnio 2871 milionów kilometrów. Orbita jest rozciągnięta, co sprawia, że planeta może zbliżać się do Słońca na 2735,5 mln km i oddalać na 3006 mln km. Rok na planecie trwa 84,1 lat ziemskich a dzień 17 godzin 14 minut 24 sekund ziemskich. Ta trzecia co do wielkości gazowa  planeta ma 51118 km średnicy. Do dziś odkryto 27 satelitów naturalnych. Nachylenie równika względem płaszczyzny orbity wynosi 97,77 stopni. Powierzchnia planety wynosi 8,084×10⁹ km kwadratowych. Objętość ma wartość 6,834×10¹³ km sześciennych. Masa zaś sięga 8,6832×10²⁵ kg. Prędkość przemieszczania się po orbicie wynosi 6,795 km na sekundę. Planeta może też nieco zwalniać – do 6,485 km na sekundę lub oraz przyspieszać – do 7,128 km na sekundę. Prędkość niezbędna do opuszczenia przed dany obiekt planety (prędkość ucieczki) wynosi 21,29 km na sekundę. Prędkość obrotu wokół własnej osi (rotacji) wynosi na równiku 932 km na godzinę. Temperatury wahają się od –271 oC do -213 oC.

Wnętrze Urana – elementy, kryjące się pod obłokami Urana. Jego wewnętrzna budowa różni się od schematu wnętrza pozostałych gazowych olbrzymów. Dzięki temu Uran i Neptun określa się czasami mianem lodowych olbrzymów z uwagi na istnienie wody pod różnymi postaciami. W swoim wnętrzu posiada małe, skaliste jądro. Zawiera ono 24 % masy planety i jego średnica wynosi 28% średnicy Urana, to jest 14000 km. Zbudowane jest z lodu, krzemu i żelaza. Ciśnienie w jego wnętrzu dochodzi do 800 gigapaskali a temperatura wynosi 4700 oC. 65 % masy Urana przypada płaszczowi. Jego grubość odpowiada 42 % średnicy Urana (10000 km). Składa się on z lodu oraz ze stałego amoniaku złączonego z metanem. Lód ma zjonizowaną postać. Dało się zaobserwować zdolność tego tworu do przewodnictwa elektrycznego. Na krawędzi płaszcza znajduje się powłoka płynno-gazowa. Przechodzi ona następnie w atmosferę. Stanowi ona 30 % średnicy planety. Od Jowisza i Saturna Urana różni też to, że nie posiada wewnętrznego źródła energii cieplnej. Dlatego panuje tutaj tak niska temperatura w porównaniu z innymi planetami gazowymi.

Atmosfera Urana – co nieco o tym fakcie i wynikłych z niego warunkach na Uranie. Atmosfera Urana obejmuje 30 % średnicy planety oraz 11 % jej masy całkowitej. Jej głównymi składnikami są wodór w liczbie 83 % oraz hel w liczbie 15 %. Dosyć sporo znajduje się tu metanu – niespełna 2 %. W śladowych ilościach występują tu także amoniak, etan, acetylen tlenek węgla oraz siarkowodór. To właśnie metan nadaje planecie charakterystyczny niebieski kolor (chmury z niego złożone znajdują się w górnych warstwach atmosfery). Z zewnątrz Uran jawi się jako najmniej urozmaicone ciało spośród wszystkich gazowych olbrzymów. Sprawia wrażenie wręcz monotonnego błękitu z zielonkawym odcieniem. Przy uważnym przyjrzeniu się powierzchni można jednak dostrzec pasma chmur oraz drobne, białe obłoki. Wiadomo, że na planecie istnieją pory roku a ich zmiany są poprzedzane gwałtownymi zjawiskami pogodowymi. Wirów typu jowiszowego czy saturnowego jak na razie nie dostrzeżono. Za sprawą ułożenia planety „na boku” różnice temperatur między dniem a nocą wynoszą ok. 4 oC (-208 oC – -212 oC). Powodem tego mogą być silne wiatry, osiągające 2000 km/h.

Garść podstawowych informacji o Saturnie. Saturn jest pierwszą i zarazem największą spośród planet gazowych w Układzie Słonecznym. Od niego dzieli ją średnio 1427,7 milionów kilometrów. Orbita jest rozciągnięta, co sprawia, że planeta może zbliżać się do Słońca na 1349,5 mln km i oddalać na 1504 mln km. Rok na planecie trwa 29,5 lat ziemskich a dzień 10 godzin 39 minut 22 sekund ziemskich. Ta druga co do wielkości  gazowa  planeta ma 120536 km średnicy. Do dziś odkryto 60 satelitów naturalnych. Nachylenie równika względem płaszczyzny orbity wynosi 26,73 stopni. Powierzchnia planety wynosi 4,27×10¹⁰ km kwadratowych. Objętość ma wartość 7,46×10¹⁴ km sześciennych. Masa zaś sięga 5,68460 ×10²⁶ kg. Prędkość przemieszczania się po orbicie wynosi 9,638 km na sekundę. Planeta może też nieco zwalniać – do 9,136 km na sekundę lub oraz przyspieszać – do 10,182 km na sekundę. Prędkość niezbędna do opuszczenia przed dany obiekt planety (prędkość ucieczki) wynosi 35,49 km na sekundę. Prędkość obrotu wokół własnej osi (rotacji) wynosi na równiku 35500 km na godzinę. Temperatury wahają się od -191 oC do -130 oC.

Wnętrze Saturna. Budowa wewnętrzna przypomina schemat wnętrza Jowisza. Wewnątrz planety znajduje się jądro skupiające w sobie 20 % masy planety. Ma mały rozmiar – 22 % średnicy planety. Składa się z żelaza i krzemu oraz szczątkowego lodu.. Prawdopodobnie jest źródłem wewnętrznym ciepła planety, bo ciepło ulatniające się w przestrzeń kosmiczną jest właśnie uzupełniane przez jądro. Nie wiadomo jeszcze, jak to dokładnie przebiega. Jego temperatura wynosi 11700 oC. Z wierzchu jądra znajduje się płaszcz, który ma dwojaką postać. Jego dolna warstwa, zwana płaszczem wewnętrznym, składa się z metalicznego wodoru. Zaś górna warstwa, znana jako płaszcz zewnętrzny, złożona jest z ciekłego wodoru molekularnego z domieszką helu. Cały płaszcz ma grubość odpowiadającą 28 % średnicy Saturna. Wierzch płaszcza przechodzi w gazową atmosferę planety. Atmosfera ta zajmuje aż 50 % średnicy planety. Pole magnetyczne, generowane przez planetę, jest słabsze od pola magnetycznego Jowisza i przypomina ziemskie. Planeta ma niższą gęstość niż Jowisz.

Ziemia jest trzecią skalistą planetą liczoną od Słońca. Od niego dzieli ją średnio 149,5 milionów kilometrów. Orbita jest nieznacznie rozciągnięta, co sprawia, że planeta może zbliżać się do Słońca na 147 mln km i oddalać na 152 mln km. Rok na planecie trwa 365,25 dni a dzień 23 godzin 56 minut 4 sekund. Ziemia, jako największa planeta skalista Układu Słonecznego, ma 12742 km średnicy. Posiada jednego naturalnego satelitę – Księżyc. Nachylenie równika względem płaszczyzny orbity wynosi 23,45 stopni. Powierzchnia planety wynosi 5,10×10⁸ km kwadratowych. Objętość ma wartość 1,08321×10¹² km sześciennych. Masa zaś sięga 5,9736×10²⁴ kg. Prędkość przemieszczania się po orbicie wynosi 29,780 km na sekundę. Planeta może też nieco zwalniać – do 29,290 km na sekundę lub oraz przyspieszać – do 30,290 km na sekundę. Prędkość niezbędna do opuszczenia przed dany obiekt planety (prędkość ucieczki) wynosi 11,186 km na sekundę. Prędkość obrotu wokół własnej osi (rotacji) wynosi na równiku 1667 km na godzinę. Temperatury wahają się od -88 oC do +71 oC (rekordowe, skrajne wartości).

Troszkę o wnętrzu ziemi

Jądro Ziemi dzieli się na dwie warstwy. Centralną jest jądro wewnętrzne. Ma średnicę 2500 km i jest stałe. Im głębiej, tym jest gęstsze i gorętsze. Jądro zewnętrzne o grubości 2080 km ma postać płynną. Jego temperatura osiąga 4000-5000 oC. Ruchy wewnątrz jego płynnego wnętrze odpowiadają za istnienie pola magnetycznego. Oba elementy jądra składają się z żelaza i niklu. Wokół jądra znajduje się płaszcz o grubości 2900 km. Od jądra płaszcz dzieli gruba na 700 km astenosfera. Także płaszcz dzieli się na dwa elementy. Wewnętrzny – dolny płaszcz składa się z magnezu, żelaza, chromu i krzemu. Zewnętrzny – górny płaszcz, jest bardzo plastyczny i zbudowany jest z tych samych pierwiastków (jedynie zamiast magnezu jest nikiel). Obie warstwy oddziela strefa przejściowa. Całość płaszcza cechuje się prądami konwekcyjnymi. Nad płaszczem znajduje się skorupa ziemska. Ma ona grubość od 35 km (strefy sejsmiczne) do 70 km (obszary stabilne). Jej skład chemiczny to tlen, krzem, glin, żelazo, wapń, sód, magnes, potas i inne pierwiastki, przy czym występują one w związkach chemicznych.