23 sie, 2009
Badanie Saturna
Mimo istnienia domniemań, że znano go już w prehistorii, Saturn jest planetą, która została odkryta w XV w. p.n.e. przez babilońskich astronomów. Kojarzono z nim liczne bóstwa w różnych mitologiach. Czynili tak Grecy, Rzymianie, Hindusi. Japończycy i Chińczycy nadali mu desygnat jednego z pięciu żywiołów. W podaniach hebrajskich zwano go Shabbathai. Z kolei wyznawcy islamu nadali mu miano Zuhal. (W czasach nowożytnych pierwszym, który go obserwował przez teleskop był Galileusz. Uczynił to pierwszy raz w 1600 roku. Kontynuował je i udało mu się zaobserwować też pierścienie planety 10 lat później. Pierścienie przyuważył też Huygens, który nie poprzestał na tym i odkrył w ich strukturze przerwę. Odkrył on także najlepiej widoczne przez teleskop księżyce – Tytana, Japetus, Rea, Tethys i Dione. W 1789 roku William Herschel do listy nowo odkrytych księżyców dołączył Mimasa i Enceladusa. Obserwacje były prowadzone w dalszych latach, co owocowało odkrywaniem kolejnych księżyców i związanych z nimi szczegółami.
Eksploracja w XX-XXI wieku to trzy udane ekspedycje badawcze. W ciągu ostatnich 30 lat ludzkość zdołała wysłać 3 misje badawcze w kierunku Saturna. Pierwsza z sond – Pioneer 11, osiągnęła swój cel w 1979 roku. Uwieczniła niezbyt dobrej jakości zdjęcia planety i jego największych księżyców. Zajęła się także pierścieniami planety, co do których ustalił pewne istotne fakty i ustaliła wysokość temperatury na Tytanie – największym księżycu Saturna i Układu Słonecznego. W latach 1980-81 obie sondy programu Voyager (Voyager 1 i Voyager 2) dotarły do gazowego olbrzyma i wykonały lepszej jakości zdjęcia. Pod lupę wzięła też Tytana i jego gęstą atmosferę, która jednak uniemożliwiła zbadanie powierzchni satelity. Ostatnia sonda, Cassini-Huygens, która dotarła na miejsce w 2004, nadal kontynuuje swoją misję. Wszedł on na orbitę planety, stając się jego sztucznym satelitą do 2010 roku. W międzyczasie oddzielił się od niego próbnik Huygens, który wylądował na Tytanie i zajął się jego badaniem aż zamarzł. Zdołał jednak przesłać dużo pożytecznych informacji o satelicie.
Pierścienie te są największym tego typu tworem w Układzie Słonecznym. Zostały one odkryte przez Galileusza w 1610 roku. Później obserwował je jeszcze Hyugens. Pierścienie Saturna tworzą swoisty system. Dzielą się na 9 grup, nazwanych kolejnymi literami alfabetu. Między niektórymi występują przerwy względnie pustej przestrzeni. Jedna z tych przestrzeni, będąca największą z nich nosi nazwę Przerwy Cassiniego (od nazwiska odkrywcy). Cały ten system ma szerokość aż ok. 420000 km. Natomiast grubość dochodzi tylko do 35 km. Pierścienie zbudowane są z drobnego pyłu, oraz lodu. Pierwiastkami budującymi je są (prócz zmarzniętej pary wodnej) krzemionka i tlenek żelaza. Bryły są wielkości drobinek kurzu bądź samochodu. Teorie powstania pierścieni mówią o dawnym księżycu Saturna, jednak różnią się na temat jego dalszych losów. Jedna mówi, że księżyc ten rozpadł się pod wpływem sił pływowych Saturna a druga, że księżyc ten został zniszczony w wyniku zderzenia z innym ciałem. Jeszcze inni uważają, że jest to po prostu przechwycona przez Saturna materia międzygwiezdna.
Przerwa Cassiniego, czyli luka w pierścieniach Saturna. Z chwilą odkrycia pierścieni uważano, że jest to jednolity system. W 1675 roku włoski astronom Giovanni Domenico Cassini na własne oczy przez teleskop przekonał się, że tak nie jest. Okrył dobrze widoczną wówczas lukę między pierścieniami. Nazwano ją od jego nazwiska. Ma ona 4800 km szerokości. Występuje pomiędzy grupami pierścieni A i B. Istniały różne teorie na temat tejże przerwy. Jedni uważali, że tak naprawdę nie mam jej i że występuje tam pył o ciemnym odcieniu (co miałoby wywoływać wrażenie istnienia luki w pierścieniach). Inna, bardziej racjonalna teoria głosi, że zewnętrzne grupy pierścieni są odciągane przez oddziaływanie grawitacyjne jednego z księżyców Saturna – Mimasa. Tym samym miałaby powstać luka. Przerwa Cassiniego nie jest jedynym tego typu tworem. Występuje ich więcej, ale nie są one tak widoczne jak ta największa.