18 lis, 2009
Pierścienie i księżyce Uranu
Pierścienie Urana – drugie miejsce w zestawieniu pierścieni planetarnych. System pierścieni Urana nie jest tak widowiskowy, jak ten na Saturnie, ale przewyższa poziomem skomplikowania systemy wokół Jowisza i Neptuna. Pierwsza wzmianka o ich istnieniu autorstwa Williama Henschel’a pochodzi z 1789 roku, lecz definitywnie zostały odkryte w 10 marca 1977 przez grupę naukowców. W 1986 roku sfotografowała je sonda Voyager 2. Nie są łatwo zauważalne z Ziemi z uwagi na ciemną barwę. W sumie odkryto 13 grup pierścieni. Uzupełnia je kilka niekompletnych bądź słabiej wykształconych grup pierścieni. Składają się one z pyłów i innych drobnych cząstek. Część z nich pochodzi z niektórych księżyców planety, z których może uchodzić pewna ilość materii. Łączna ich średnica wynosi 24000 km. Między poszczególnymi grupami pierścieni występują przerwy, tak jak w przypadku Saturna. Ich odcienie różnią się między sobą. Najdalszy pierścień ma niebieską barwę, zaś kolejny ma czerwoną. Widziane z bliska poprzez aparaturę Voyagera wykazywały znacznie bogatszą paletę barw, choć w ciemnych odcieniach.
Nachylenie osi – nietypowość nachylenia i jego możliwa przyczyna. Ciekawostką, jaką wyróżnia Urana na tle innych planet, jest jego nachylenie osi obrotu względem płaszczyzny orbity. Wynosi ono 97,77 stopni. Tym samym sprawia optyczne złudzenie toczenia się planety na swoim boku po orbicie. Taka pozycja sprawia, że Słońce pada nie na równik ale na jeden z biegunów w ciągu jego obiegu wokół Słońca. W czasie drugiej połowy trwania obiegu (tj. 42 lata) dzieje się to samo z przeciwnym biegunem planety. Należy pamiętać, że w tym samym czasie, gdy na jeden z biegunów pada światło słoneczne, drugi biegun tonie w ciemnościach. Inną konsekwencją jest niewielka różnica temperatur między biegunem a równikiem Urana. Nie wiadomo do końca co stoi za takim nachyleniem osi obrotu. Panuje powszechny pogląd, że stoi za tym kataklizm z początków istnienia Układu Słonecznego. Mianowicie z Uranem, mogącym mieć wcześniej inny skład chemiczny, mogła się zderzyć planetoida. Efektem miało być częściowe rozdarcie powierzchni planety. Grawitacja scaliła jednak Urana na nowo, choć od chwili zderzenia został wytrącony do innej pozycji.
Księżyce Uranu – mnogość światów Urana. Do dzisiaj odkryto 27 naturalnych satelitów tej planety. Są nimi sferyczne ciała, które są w tym zestawieniu największe, osiagając ponad 1500 km średnicy. Natomiast większość z nich ma od kilkudziesięciu do kilkuset kilometrów średnicy i nieregularny kształt, niczym wielkie asteroidy przechwycone przez pole grawitacyjne Urana. Pierwsze księżyce – Tytania i Oberon zostały odkryte niedługo po odnalezieniu samej planety – w 1787 roku. Są one zarazem największymi księżycami planety. W 1851 dołączyły do nich następne – Ariel i Umbriel. Ich średnicy przekraczają nieznacznie 1150 km. Znacznie mniejsza jest odkryta w 1948 Miranda. Ten księżyc, mający 471 km średnicy cechuje się niezwykle poszarpaną powierzchnią. Kolejne zaczęto odkrywać masowo po 1985 roku, między innymi za sprawą przelatującej w pobliżu sondy Voyager. Wszystkie one miały nieregularne kształty i były zbyt małe, by można było je dostrzec wyraźnie z Ziemi. Wysyp nowoodkrytych księżyców nastąpił w latach 1997 – 2003. Część z nich otrzymała nazwę od imion postaci z twórczości Szekspira.
