Ciało niebieskie Księżyc

Status prawny – księżyc a litera prawa i rzeczywistość. Obecnie obowiązujący Traktat O Przestrzeni Kosmicznej mówi, że powierzchnia Księżyca ma taki sam status prawny jak wody międzynarodowe na Ziemi. Nie jest więc niczyją własnością, czy to w całości, czy fragmentarycznie. Zabronione jest montowanie instalacji militarnych i zakładanie baz wojskowych. Jak na razie żadne państwo nie złamało postanowień tej umowy międzynarodowej. Następną umowa międzynarodowa, znana jako Traktat Księżycowy regulujący kwestie eksploatacji surowców naturalnych satelity. Jednak nie ma on większego wpływu, bo nie ratyfikowały go państwa badające Księżyc. Mimo istnienia traktatów pewien amerykański przedsiębiorca, Dennis Hope założył w 1980 roku tzn. Ambasadę Księżycową. Za jej pośrednictwem sprzedaje on działki na Księżycu w cenie 15 dolarów za parcel. Jak na razie zbył 2 miliony parcel z ponad 3 milionów, które Hope wyodrębnił. Akt własności takiej działki jednak żadnej mocy prawnej nie ma i traktowany jest bardziej jako oryginalny prezent niż coś dającego się wykorzystać na poważnie.

8Księżyc w kulturze – wpływ Księżyca na kulturę poprzez obecność w kulturze powszechnej. Z uwagi na najbliższe usytuowanie tego ciała niebieskiego spośród obiektów w Układzie Słonecznym, nie da się ukryć że satelita wywarł na kulturę Ziemi przemożny wpływ. Pojawiał się w każdej dziedzinie sztuki i w każdych nurtach, nawet takich, które nigdy nie miały do czynienia z wątkami ciał niebieskich i nie były związane ze S-F. Przykładem tego owego nurtu jest muzyka metalowa, gdzie fińska grupa „Nightwish” wydała utwór „Moondance”. Także inni wykonawcy, jak „Immortal”, „Mayhem” czy „Rage” nie powstydzili się nawiązać do Księżyca. Prócz tego naturalny satelita Ziemi bywał natchnieniem dla klasyków muzyki poważnej, takich jak Ludwig van Beethoven, Antonin Dvorak, Franz Schubert czy Claude Debussy. W literaturze pojawił się najwcześniej, bo już w 1546 roku John Heywood nadmieniał o nim w „Proverbes”. Z pozostałych znanych pisarzy o Księżycu choć w paru zdaniach wspomnieli J. R R. Tolkien, C. W. Lewis, Daniel Defoe albo Cyrano de Bergerac. Poruszano w nich rozmaite wątki, jak kolonizacja Księżyca.

5Garść podstawowych informacji o Księżycu. Księżyc jest jedynym naturalnym satelitą naszej Planety, prócz niego wokół orbity na bliższych dystansach krąży tysiące sztucznych satelitów. Od Ziemi dzieli go 384403 kilometry. Orbita jest nieco rozciągnięta, co sprawia, że księżyc może zbliżać się do Ziemi na 363104 km i oddalać na 405696 km. Dzień na naszym satelicie trwa 27 dni 7 godzin 43 minut 11,5 sekund ziemskich. Księżycowy rok trwa tyle samo. Ten księżyc ma 3476,2 km średnicy, przez co jest większy od Plutona. Nachylenie równika względem płaszczyzny orbity waha się pomiędzy 3,60 a 6,69 stopniami. Powierzchnia księżyca wynosi 3,793×107 km kwadratowych. Objętość ma wartość 2,197×1010 km sześciennych. Masa zaś sięga 7,347 673×1022 kg. Prędkość przemieszczania się po orbicie wynosi 1,022 km na sekundę. Księżyc może też nieco zwalniać – do 0,968 km na sekundę lub oraz przyspieszać – do 1,082 km na sekundę. Prędkość niezbędna do opuszczenia przed dany obiekt księżyca (prędkość ucieczki) wynosi 2,38 km na sekundę. Temperatury wahają się od –190 oC do +140 oC.

Atmosfera Księżyca. Co nieco o tym fakcie i wynikłych z niego warunkach na Księżycu. Nasz jedyny naturalny satelita nie posiada praktycznie atmosfery. Jedynie jest to bardzo cienka warstwa, której całkowita masa wynosi tylko 1000 kilogramów. Satelita ma zbyt słabe pole grawitacyjne, by był w stanie utrzymać gęstszą atmosferę. Ciśnienie atmosfery księżyca wynosi 3×10-13 kilopaskali. Składa się ona z takich pierwiastków jak hel (25%), neon (25%), wodór (23%) oraz argon (20%). Ponadto występują śladowe ilości innych pierwiastków, takich jak metan, sód lub potas. Najnowsze badania pozwoliły wykryć także śladowe ilości izotopów polonu, radonu, argonu oraz atomy helu, tlenu, metanu, azotu oraz tlenku węgla. Źródłem atmosfery jest uwalnianie się pierwiastków zawartych pierwotnie w skorupie i płaszczu Księżyca i przemienianie się w postać gazową. A skutek taki wywołuje także uderzanie o powierzchnie promieniowania słonecznego i jonów wiatru słonecznego oraz bombardowania drobnymi meteorytami. Część z tych gazów może ulatywać też w przestrzeń kosmiczną lub ponownie być wchłonięta w grunt. Szczątkowość atmosfery sprawia, że Księżyc według naukowców byłby dobrym miejscem do umieszczenia w przyszłości teleskopów.

6Zaćmienia. Zjawisko, którego występowanie nie jest przypisane wyłącznie Słońcu. Zaćmienie Księżyca pojawia się, gdy Słońce, Ziemia i Księżyc znajdą się w jednej linii. By mogło zaistnieć, Księżyc musi wejść w stożek cienia Ziemi. Występują w dwóch postaciach – częściowe i całkowite. Różnią się one tym, że przez stożek cienia Ziemi księżyc może przejść w całości lub częściowo. Gdy przejdzie w całości, jest niewidoczny i wówczas pojawia się całkowite zaćmienie. Jeżeli zakryta ciemnościami jest tylko część, to wówczas zachodzi częściowe zaćmienie. Tym samym w ciągu roku występują średnio 3 zaćmienia, choć może też nie być ich w tym samym czasie wcale. Czas trwania jest zróżnicowany. Rekordowe trwało 100 sekund. Ostatnie zaćmienie, które można było dostrzec w Polsce, miało miejsce 6 sierpnia 2009 roku. Obliczono, że między 1207 r. p.n.e. a 2162 r. n.e. pojawić ma się łącznie 5200 zaćmień różnej postaci. Wniosek – na 2 zaćmienia Księżyca przypadają 3 zaćmienia Słońca, liczone w skali jednego roku. Widoczność zaćmienia Księżyca warunkowana jest tym, by znajdował się nad horyzontem.

3Wnętrze Księżyca. Zwracając uwagę na wnętrze księżyca, da się zauważyć że jego wewnętrzna struktura jest zróżnicowana. Powodem jest krystalizacja magmy, tuż po powstaniu satelity w wyniku zderzenia z Ziemią i stopienia jego powierzchni. Z tego powodu księżyc dzieli się na skorupę, płaszcz górny (zewnętrzny), płaszcz środkowy oraz półpłynny płaszcz dolny. Wewnątrz, płaszczem dolnym znajduje się jądro. Je też można podzielić – na płynne jądro zewnętrzne, stałe jądro wewnętrzne. Skorupa o grubości 50 km zawiera wiele skał anortozytowych, które powstały w okresie, gdy była roztopioną magmą. Płaszcz księżyca posiada więcej żelaza niż jego ziemski odpowiednik. W przeszłości, gdy był w płynnej postaci, dał możliwość powstania z bazaltu mórz księżycowych (bazalt ten zawiera nieco tytanu). Wewnątrz płaszcza wykryto wstrząsy, występujące tam cyklicznie. Jądro, będące w centrum księżyca, ma średnicę 700 km co stanowi to 20% średnicy całego Księżyca. Jego skład nie jest znany, lecz domniemywa się, że składa się z żelaza, siarki i niklu.

Powierzchnia Księżyca – ogólna charakterystyka Księżyca. Charakterystyczne dla powierzchni Księżyca są występujące tam licznie kratery. Owych tworów o średnicy ponad 1 km doliczono się pół miliona. Są one świadectwem licznych wizyt asteroidów i komet, szczególnie w początkowym okresie istnienia satelity. Największym jest basen uderzeniowy Aitken, zlokalizowany na niewidocznej stronie na południowej półkuli. Brak erozji i ruchów tektonicznych sprawił, że są one relatywnie nietknięte. Innym świadectwem burzliwej przeszłości są morza księżycowe. To nic innego jak kratery uderzeniowe, wypełnione zastygłą magmą, która nadała im relatywną gładkość. Z zewnątrz jawią się jako ciemne obszary. Większość z nich występuje na widocznej z Ziemi stronie Księżyca. Ponadto na Księżycu można napotkać wyżyny i góry, widoczne z zewnątrz jako jaśniejsze powierzchnie. Księżycowe góry są zwykle efektem uderzeń meteorytów i istnieją na krawędziach kraterów. Z Ziemi widoczna jest cały czas ta sama strona naszego satelity. Strony widoczna i niewidoczna różnią się tym, że ta druga jest w zasadzie pozbawiona obecności mórz księżycowych.

14 gru, 2009

Badania Księżyca

Od teleskopów po wysyłane przez liczne kraje próbniki i sondy. Pierwszym, kto przy pomocy nowego wynalazku – teleskopu – badał Księżyc, był Galileusz. Zainteresowały go widoczne tam wyżyny i pasma górskie. Zainteresowanie Srebrnym Globem wzrosło w latach 60 XX wieku. Wówczas USA i ZSRR wysyłały tam liczne obiekty. Rosjanie prowadzili program Łuna, w ramach którego wysyłano sondy lądujące również na powierzchni. Pobierały one między innymi próbki gruntu. Amerykanie z kolei skupili się na misjach załogowych. W latach 90 ponownie zainteresowano się Księżycem. USA i Japonia wysłały wówczas kilka próbników, które miały zbadać obecność wodoru na biegunach (Lunar Prospector). Nasiliło się to na początku XXI wieku, kiedy to do badań przyłączyła się Europa, wysyłając tam sondę Smart 1. W szranki, prócz USA i Rosji, stanęły i inne kraje. Chiny wystrzeliły w 2007 na orbitę Księżyca próbnik Chang’e 1 w ramach opracowanego przez siebie obszernego programu eksploracji. W tym samym roku uczyniła to także Japonia, wysyłając sondę Kaguya. Chandrayaan 1 z kolei został wystrzelony przez Indie rok później.

1Człowiek na Księżycu – jedyne obce ciało niebieskie, na którym stanęła ludzka stopa. Wylądowanie pierwszych ludzi na Księżycu w 1969 roku było zarazem uwieńczeniem kosmicznego wyścigu ówczesnych dwóch zwaśnionych mocarstw – USA i ZSRR. Wyścig ten wygrali Amerykanie i Neil Armstrong jako pierwszy w historii stanął na Księżycu, opuszczając statek Apollo 11. Ostatnim człowiekiem na Srebrnym Globie był Eugene Cernan, który stąpał po nim w grudniu 1972 roku w ramach misji Apollo 17. Jedyna załogowa misja, której lądowanie nie powiodło się to misja Apollo 13. Na powierzchni Księżyca wylądowało w sumie 12 ludzi – wszyscy byli Amerykanami wysyłanymi w ramach misji Apollo. Misje te były możliwe dzięki wynalezieniu osłon termicznych, co chroniło skutecznie załogę wewnątrz statku. Prócz pobierania próbek gruntu do badań, astronauci rozstawiali na powierzchni satelity aparaturę badawczą. W najbliższej przyszłości planuje się powrócić do załogowych misji na Księżyc. Do 2020 roku ma mieć miejsce kolejny lot załogowy a także zainstalowanie stałej bazy na jednym z biegunów Księżyca. Także Indie – do 2030 roku – planują tam wysłać lot załogowy.

Obserwacja Księżyca – widoczność Księżyca z powierzchni Ziemi dla miłośnika astronomii. Księżyc z uwagi na dystans dzielący go od Ziemi, jest najlepiej widocznym obiektem na niebie. Niejednokrotnie jest widoczny nawet za dnia (szczególnie gdy jest w pełni) i to za pomocą gołego oka. W ciemności widać wyraźniej detale jego powierzchni, mimo że odbija od swojej powierzchni tylko 7% słonecznego światła. Księżyc jest skierowany w stronę Ziemi cały czas tą samą stroną. W zależności od faz Księżyca, zmienia się jego widoczność. W pełni jasność wynosi –12,6 magnitudo i jest dwa razy mniejsza niż w przypadku Słońca. Gdy znajdzie się w pobliżu linii horyzontu, Księżyc sprawia wrażenie odrobinę większego. Powodem jest złudzenie optyczne. Wysokość na niebie  odpowiada wysokości górowania Słońca. Najwyżej na ziemskim niebie Księżyc w pełni znajduje się zimą. Zaś w którą stronę jest zwrócony w fazie kwadry uzależnione jest od szerokości geograficznej, na której znajduje się obserwator. Gdy Księżyc jest w kwadrze, łatwiej można dostrzec topografie jego powierzchni – wystarczy wtedy zwrócić uwagę na linię wchodu lub zachodu Słońca.


Ciała niebieskie

O serwisie

Nasz serwis to bogate źródło wiedzy na temat wszechświata, a przede wszystkim Układu Słonecznego w którym mieszkamy. Poruszamy tutaj informacje na temat planet Układu Słonecznego oraz innych ciał niebieskich np. gwiazd, księżyców itd. Znajdziesz tu dużo ciekawych informacji, a nie tylko książkową, nudną wiedzę. Przybliżymy Ci budowę, zasady współdziałania, istnienia oraz życia w Układzie Słonecznym w przyjazny i szybki sposób - zapraszamy do wnikliwej lektury naszego serwisu WWW.

Poruszane kwestie

Poruszamy następujące kwestie: charakterystyka ogólna planet i ciał niebieskich, ich historia oraz historia badań, wnętrze planety oraz sfery jakie ją otaczają (np. atmosfera), planeta jako symbolika oraz jej znaczenie w kulturze starożytnej, średniowiecznej oraz obecnej, a także widoczność planety z Ziemi.

Reklama