Ciało niebieskie Merkury

09 gru, 2009

Symbolika Merkureg

10Symbolika Merkurego. Postacie, z którymi utożsamiano Merkurego w różnych okresach i miejscach świata. Jakoby, że planeta była znana już w starożytności, sprawiało to, że wielu kulturom utożsamiała się z konkretnymi postaciami z ich mitów. Najwcześniej stało się to, gdy Babilończycy nazwali ją Nabu – od imienia boga mądrości i pisarzy. Późniejsza, grecka nazwa Apollo i Hermes dotyczyła różnych pór dnia i nawiązywała do dwóch różnych bóstw. Pierwotnie myśleli, że to są dwa rózne obiekty, ale w IV wieku p.n.e. zweryfikowali swój pogląd. Obecna nazwa Merkury pochodzi od Rzymian, którzy widzieli w nim boga będącego odpowiednikiem greckiego Hermesa. A był to boski posłaniec w obu mitologiach. Hindusi widzieli w niej Budhę – boga handlarzy i środy. Także Germanom planeta nie była obca – personifikowano ją z Odynem, jednym z głównych bóstw nordyckich. Od jego imienia z czasem pojawiła się angielska nazwa jednego z dni w tygodniu, środy. Nie tylko bóstwa doczekały się utożsamiania z tą planetą. Dla Majów oznaczała ona cztery sowy, będące posłańcami z zaświatów. Chińczykom kojarzyła się z żywiołem Wody i kierunkiem północnym, wedle filozofii Wu Xing.

Merkury w kulturze – wpływ Merkurego na kulturę poprzez obecność w kulturze powszechnej. Udział w obecności w kulturze miała przede wszystkim fantastyka naukowa (S-F). Merkury w jej świetle kojarzył się z miejscem narażonym na działania ekstremalnych sił. Tak więc naczelnym motywem było silne promieniowanie słoneczne wywołane bliskością planety oraz promieniowanie kosmiczne (na planecie jest szczątkowa i przepuszczająca wszystko atmosfera). W dziedzinie S-F myślano, że planeta jest skierowana w stronę Słońca cały czas tą samą stroną, tak jak Księżyc wobec Ziemi. Tak właśnie widział planetę w swojej twórczości Isaac Asimow. Wydał on trzy nowele takie jak “Runaround” (1952), “The Dying Night” (1956) i “Lucky Starr and The Big Sun of Mercury” (1956). O ciemnej stronie planety można było przeczytać w “Wyspach Na Niebie” z 1952 roku autorstwa Arthura C. Clarke’a. Inne jego dzieło – ”Spotkanie Z Ramą” opowiadało o zamiarze zniszczenia tytułowego statku obcej cywilizacji przez rząd Merkurego. C. S Lewis w „Ta Ohydna Siła” przedstawił planetę jako miejsce narodzin języka we wszechświecie. Prócz ekstremalnych warunków w jednym z utworów była mowa o cywilizacji z autorytarnymi rządami na planecie.

7Co nieco o tym fakcie i wynikłych z niego warunkach na Merkurym. Temperatury na planecie mają znaczną rozpiętość na tle pozostałych planet i wysokie wartości. W nocy sięga ona –200 oC a za dnia osiąga +430 oC. Mimo wysokich temperatur, na biegunach jest obecny lód. Powodem takich różnic temperatur jest brak atmosfery a w zasadzie jej skrajna szczątkowa ilość. Jej ciśnienie jest bliskie próżni. Słaba grawitacja planety nie jest w stanie utrzymać przez dłuższy czas atmosfery. Mianowicie w przeszłości Merkury mógł mieć własną atmosferę. Pozostała jedynie rozrzedzona egzosfera, która najwięcej zawiera tlenu (42%), sodu (29%), wodoru (22%) i helu (6%). Ulatniają się stopniowo w kosmos a braki są wypełniane dzięki różnym źródłom. Upadające komety i obecność lodowców przyniosły ze sobą parę wodną, którą w śladowych ilościach zlokalizowano na planecie. Ponadto wiatr słoneczny sprawił, że tam też przeniknęły jony związane z wodą. Najmniej w egzosferze występuje gazów szlachetnych. Do powierzchni dociera też najwięcej w całym Układzie Słonecznym promieniowania słonecznego – od 4 do 10 razy więcej niż na Ziemię. Kratery planety mają różny rozmiar. Są małe kratery jak i rozległe, w których wnętrzu istnieją kolejne, mniejsze kratery. Te większe kratery tworząc baseny uderzeniowe wypełniały się lawą wulkaniczną. Przez co stopniowo się wygładzały. Dawna aktywność tektoniczna zatarła kratery powstałe w początkowych dziejach planety. W porównaniu z Księżycem, równiny wyrzutowe są mniejsze z powodu większej niż na Księżycu grawitacji. Największym z kraterów jest Równina Żaru. Znajduje się ona na półkuli północnej i ma średnicę 1550 km. Powstał po upadku obiektu znacznych rozmiarów 3,8 miliarda lat temu. Uderzenie wytworzyło fale uderzeniowe, które wędrując przez całość planety, wytworzyły na przeciwległej stronie wzniesienia oraz wywołało erupcje wulkaniczne na całej planecie. Do dziś jego krawędzie są już wygładzone i nie rzucają się tak wyraźnie w oczy a w chwili powstania miały wysokość 2 km. Równina Żaru nie jest jedynym basenem uderzeniowym. Prócz niego są jeszcze 2300 km średnicy Basen Shinakas, 625 km średnicy Basen Beethovena lub 400 km średnicy Basen Tołstoja.

1Charakterystyka ogólna Merkurego – garść podstawowych informacji o Merkurym. Merkury jest pierwszą skalistą planetą liczoną od Słońca. Od niego dzieli ją średnio 58 milionów kilometrów. Orbita jest nieco rozciągnięta, co sprawia, że planeta może zbliżać się do Słońca na 46 mln km i oddalać na 70 mln km. Rok na planecie trwa 88 dni ziemskich a dzień 58 dni 15 godzin 26 minut ziemskich. Ta najmniejsza planeta Układu Słonecznego ma 4879 km średnicy. Nie posiada żadnych naturalnych satelitów. Nachylenie równika względem płaszczyzny orbity wynosi 0,027 stopni. Powierzchnia planety wynosi 75×106 km kwadratowych. Objętość ma wartość 6,1×1010 km sześciennych. Masa zaś sięga 3,3302×1023 kg. Prędkość przemieszczania się po orbicie wynosi 47,87 km na sekundę. Planeta może też nieco zwalniać – do 38,86 km na sekundę lub oraz przyspieszać – do 58,98 km na sekundę. Prędkość niezbędna do opuszczenia przed dany obiekt planety (prędkość ucieczki) wynosi 4,3 km na sekundę. Prędkość obrotu wokół własnej osi (rotacji) wynosi na równiku 10892 km na godzinę. Temperatury wahają się od –200 oC do +430 oC.

Wnętrze Merkurego – elementy, kryjące się pod powierzchnią gruntu Merkurego. Merkury składa się w 70% z metali i w 30% z krzemianów. Gęstość planety jest drugą co do wielkości w Układzie Słonecznym i wynosi 5,427 gramów na decymetr sześcienny. Wnętrze planety zbudowane jest z 3 elementów. Zewnętrzna część, skorupa ma 100 – 300 km grubości. Jej powierzchnia poprzecinana jest pasmami górskimi. Pod skorupą znajduje się płaszcz o grubości 600 km. Składa się on z krzemianów. We wnętrzu planety, pod płaszczem znajduje się żelazne jądro. Ma ono średnicę 1800 km, co czyni je ogromnym w stosunku do wierzchnich warstw planety. Prawdopodobnie w przeszłości w Merkurego uderzył inny, spory obiekt, który oszczędził tylko żelazne jądro, sprawiając, że pozostałe warstwy są relatywnie cienkie. Uderzenie to sprawić mogło, że większość krzemianów z płaszcza znikło z planety. Tym samym jego objętość odpowiada 42% objętości samej planety. Taka struktura wnętrza planety sprawia, że obecnie istnieją różne teorie nad odległymi dziejami Merkurego. Częściowo odpowiedź na te wątpliwości ma dać sonda MESSENGER.

4Powierzchnia Merkurego – ogólna charakterystyka Merkurego. Powierzchnia planety wyglądem przypomina ziemski Księżyc. Usiana jest kraterami a znaczną część planety pokrywają równiny. Ponadto przy pomocy sondy Mariner i teleskopów dopatrzono się gór, wyżyn bądź dolin. Skarpy rozciągają się na dłuższych przestrzeniach. Istniejące, wąskie grzbiety górskie ciągną się setki kilometrów. Kratery uderzeniowe są różnych rozmiarów – od małych po wielkie, jak Równina Żaru. Niektóre z nich, jak tzw „Pająk” mają nietypowy wygląd. Aktywności tektonicznej i wulkanicznej na powierzchni nie ma już zapewne od miliardów lat, więc powierzchnia nie podlegała takim zmianom jak powierzchnia Ziemi. Pierwotnie jednak taka aktywność istniała, stąd też istnieją na powierzchni kratery, które kiedyś wypełniła zastygła lawa. W ten sposób powstały gładkie równiny, przypominające księżycowe morza. W kraterach na biegunach jest ukryty głęboko lód. Dwie, ostatnio wysłane sondy, mają poczynić jeszcze dokładniejsze badania planety w oparciu których mają powstać bardziej precyzyjne mapy planety.

Odkrycie jej przez Asyryjczyków i obserwowanie przez potomnych. Merkury był jedną z pierwszych znanych ludzkości innych planet. Pierwszy raz obserwowali ją asyryjscy astronomowie w XIV w. p.n.e. Stosowne zapiski poczynili umieścić w tablicach „Mul Apin”. Znali ją także Babilończycy, którzy nazwali ją Nabu. Następnie zajmowali się nią Chińczycy i Grecy. Ci pierwsi nazwali ją Chen Xing, czyli „Gwiazda Godzinna” a drudzy – Stilbion, tj. „Migotanie” a później od imienia jednego ze swoich bóstw – Apollo. Gdy wynaleziono teleskop, badaniami planety zajął się Galileusz. Trudnili się tym i inni XVII-wieczni astronomowie – Francuz Pierre Gassendi i Włoch Giovanni Zupi. Kontynuowano je w wiekach późniejszych, ze szczególnym nasileniem w wieku XIX. W wyniku czego zdołano odkryć niektóre właściwości orbity planety. Giovanni Schiaparelli sporządził szkice map Merkurego. Lecz bliskie położenie Słońca oraz rozmiar sprawiały, że była rzadziej obserwowana przez teleskop. W XX wieku radzieccy i amerykańscy naukowcy przeprowadzili badania przy użyciu impulsów radarowych wysyłanych z Ziemi.

2Eksploracja w XX-XXI wieku. Badanie przez sondy amerykańskie i innych państw. Z uwagi na brak atmosfery na planecie, lądowanie sond jest utrudnione, bo wymaga to zużycie większej ilości paliwa rakietowego. Mimo tego i paru innych trudności wysłano dwie sondy kosmiczne i przymierza się do wysłania następnych. Obie sondy wykorzystały pole grawitacyjne Wenus, by rozpędzić się w celu dotarcia do Merkurego. W 1974 roku NASA wysłała sondę Mariner 10. Wykonała ona szereg zdjęć powierzchni planety. Z uwagi na oświetlenie części obszaru planety przez Słońce, sonda zdołała uwiecznić na zdjęciach 45% planety. Ponadto zarejestrowano obecność pola magnetycznego. 6 października 2008 roku dotarła kolejna sonda – MESSENGER. Ta kolejna sonda NASA ma za 2 lata stać się na krótko sztucznym satelitą planety. W tym czasie ma zbadać wnętrze planety, jej geologię oraz pewne fizyczne właściwości planety. W 2019 roku dolecieć ma sonda BepiColombo, której wystrzelenie planują Europejska Agencja Kosmiczna razem ze swoim japońskim odpowiednikiem. Ma ona przelecieć tę samą trasę co MESSENGER. Także ona ma orbitować przez rok.

Widoczność Merkurego z powierzchni Ziemi dla miłośnika astronomii. Planeta cechuje się o obserwowaną jasnością rzędu -2,0 – 5,5 magnitudo. Przy tej ostatniej wartości osiąga jasność większą niż gwiazda Syriusz. Blask pobliskiego Słońca sprawia, że planeta jest trudno dostrzegalna z Ziemi. Również Teleskop Hubble’a nie jest zwracany w jego stronę, by Słońce nie uszkodziło aparatury sprzętu. Z powodu swojego położenia można planetę dostrzec tuż po świcie oraz tuż po zmierzchu. Tak jak Księżyc Merkury posiada swoje fazy. Zależą one od położenia planety względem Słońca i Ziemi. Lepiej da się dostrzec planetę z ziemskiej półkuli południowej niż północnej. Najjaśniejszy jest gdy znajduje się pomiędzy ostatnią kwadrą a pełnią. Przyczyną tego jest lepsze oświetlenie, pomimo znajdowania się dalej od Ziemi, niż gdy jest w fazie sierpa. Jest to przeciwieństwo w stosunku do widoczności sąsiedniej planety Wenus. Widoczność planety poprawia się podczas całkowitego zaćmienia Słońca. Podczas obserwacji przed blaskiem słonecznym można chronić się folią słoneczną, ale zarazem spada też widoczność samej planety.


Ciała niebieskie

O serwisie

Nasz serwis to bogate źródło wiedzy na temat wszechświata, a przede wszystkim Układu Słonecznego w którym mieszkamy. Poruszamy tutaj informacje na temat planet Układu Słonecznego oraz innych ciał niebieskich np. gwiazd, księżyców itd. Znajdziesz tu dużo ciekawych informacji, a nie tylko książkową, nudną wiedzę. Przybliżymy Ci budowę, zasady współdziałania, istnienia oraz życia w Układzie Słonecznym w przyjazny i szybki sposób - zapraszamy do wnikliwej lektury naszego serwisu WWW.

Poruszane kwestie

Poruszamy następujące kwestie: charakterystyka ogólna planet i ciał niebieskich, ich historia oraz historia badań, wnętrze planety oraz sfery jakie ją otaczają (np. atmosfera), planeta jako symbolika oraz jej znaczenie w kulturze starożytnej, średniowiecznej oraz obecnej, a także widoczność planety z Ziemi.

Reklama