Ciało niebieskie Saturn

Przyciągany przez saturnowi jądro wodór i hel wytworzyły wokół niego atmosferę.Opadając na jądro, chmura gazu zaczynała gęstnieć, co spowodowało przyspieszenie rotacji, jednak wzdłuż osi obrotu, siły odśrodkowe pozostały niewielkie, więc materia mogła swobodnie opadać pod wpływem grawitacji, a nosi to nazwę zachowania momentu pędu. Saturn powstał z zapadającego się i szybko rotującego dysku. Cechą, wyróżniającą Saturna spośród planet układu słonecznego są jego majestatyczne błyszczące pierścienie, które rozciągają się na olbrzymiej przestrzeni, mają 280 tyś. km średnicy, a to więcej, niż ustawić obok siebie 21 kul ziemskich. Gdyby nawet dysponować bardzo szybką rakietą, dotarcie od jednego krańca do drugiego zajęłoby dwa dni. Te ogromne pierścienie są niezwykle cienkie, a mają grubość zaledwie 20 m; widziane z boku, praktycznie znikają. Pierścienie wyglądają jak doskonale dyski o stałej powierzchni, jednak w rzeczywistości składają się z milionów odłamków. Są to niezliczone lodowe ciała, których rozmiary wahają się od wielkości domu do miałkiego proszku, podobnego do sypkiego śniegu, a składają się głównie z lodu wodnego. Cząstki pierścieni zostały rozbite i rozdrobnione podczas nieustannych zderzeń ze sobą.Wewnątrz pierścieni jest jak w ulu: skalne lodowe odłamki krążą, jak rój pszczół – bardzo nieprzyjazne miejsce. Przelot przez pierścienie byłby bardzo ryzykowny. Te cząstki poruszają się z ogromnymi prędkościami, obiegają planetę z prędkością od 30-60 tyś. km na godzinę. Wewnętrzne pierścienie poruszają się szybciej, niż zewnętrzne. Prawo Caprera mówi, że cząstka na kołowej orbicie wokół centralnego ciała będzie się poruszać bardzo szybko, gdy jest blisko i bardzo wolno, gdy jest daleko. Gdyby cząstka o rozmiarach ziarenkach piasku miała zderzyć się z sondą kosmiczną, byłoby to jak uderzenie pocisku, wystrzelonego z niewielkiej odległości. Poza pierścieniami jest całkiem spokojniej; wybierając się na wycieczkę wokół Saturna, lepiej wybrać inną trasę. Pochodzenie pierścieni jest wciąż wielką tajemnicą. Kto wie, czy nie są to pozostałości po księżycach Saturna, które kiedyś zderzyły się ze sobą, zaś ich resztki, trzymane przez grawitację planety utworzyły pierścienie. Inna teoria mówi, ze jakiś duży obiekt uderzył; z wielką prędkością w jeden spośród licznych satelitów Saturna, a odłamki zostały przyciągnięte przez siły grawitacji, formując pierścienie.

03 sty, 2010

Ciekawy Saturn

Pogoda na Saturnie jest niezwykle gwałtowna, a huragan na biegunie przerasta Europę. Na Saturnie występuje jedne z najgwałtowniejszych zjawisk w układzie słonecznym. Błyskawice są tam miliony razi silniejsze, niż na Ziemi. Jeszcze bardziej fascynujące są jego księżyce. Gejzery na Enceradusie wyrzucają parę wodną setki kilometrów nad powierzchnią, ponieważ siła grawitacji jest tam słabsza i nie ma atmosfery, która wyhamowałaby cząstki. Kolejny księżyc posiada atmosferę, okrywającą oceany i góry. Wielu naukowców zastanawia się, czy na którymś z saturnowych księżyców mogło rozwinąć się życie. Jeśli którakolwiek z planet uosabia majestat, tajemniczość i grozę wszechświata, jest nią z pewnością Saturn. Planeta ta wzbudza emocje nawet wśród uczonych, zadziwionych jego kosmiczną doskonałością. Trudno jest zaprzeczyć faktowi, że Saturn to najpiękniejsza planeta. Chociaż sprawia on spokojne, a wręcz usypiające wrażenie, szósta planeta od Słońca jest w rzeczywistości całkiem odmienna. Jest to istny wulkan energii o zwodniczej urodzie. Saturn to lodowate miejsce, a ktokolwiek spróbowałby stanąć na nim, zapadłby się, bo nie ma tam stałej powierzchni, ale również natychmiast zamarzłby na śmierć. Saturn to skupisko wodoru i helu, zniekształcone z powodu bardzo szybkiej rotacji.Saturn rotuje tak szybko, że sprawia wrażenie gniecionego, wybrzuszonego na równiku, co nazywane jest elipsoidą obrotową. Mimo, niż Saturn posiada masę znacznie większą, niż Ziemia, na jego powierzchni ważylibyśmy nieco mniej. Dzieje się tam tak z powodu niskiej gęstości materii, a Saturn to jedyna planeta w układzie słonecznym, której gęstość jest mniejsza od gęstości wody. Saturn jest tak spuchnięty, a gazy zajmują tak wiele miejsca w porównaniu z całkowitą masą Saturna, że jego gęstość jest mniejsze niż jeden gram na centymetr sześcienny. Umieszczony na powierzchni gigantycznego oceanu, unosiłby się na wodzie. Jest on drugą pod względem rozmiarów planetą w układzie słonecznym; to gazowy olbrzym, 750 razy większy od Ziemi; doba na saturnie trwa 10 godz. 30 min, a czas, potrzebny na jeden obieg wokół Słońca to 29,5 roku i posiada on 48 nazwanych dotąd księżyców. Saturn powstał 4,5 mld lat temu, a uformował się poprzez akrecję z cząstek pyłu węglowego, opadających na skaliste jądro o rozmiarach kilkakrotnie większych, niż Ziemia.

8Ostatnią znaną w starożytności planetą jest właśnie Saturn. Zatem także i on posłużył do przyporządkowywania do określonych bóstw w wielu mitologiach. Bogu Ninurcie, przypisano planetę przez starożytnych Babilończyków. Jego rolą było patronowanie wojnie, rolnictwu i burzy. Grecy utożsamiali planetę z Kronosem. Według ich wierzeń był on najmłodszym Tytanem i ojcem jednych z najważniejszych bóstw późniejszego panteonu bogów helleńskich – Zeusa, Demeter, Hestii, Hery, Hadesa i Posejdona.

Obecna nazwa pochodzi jednak od rzymskiego boga Saturna. Pełnił on rolę boga rolnictwa i zasiewów i ma genezę jeszcze z czasów staroitalskich. Hinduiści z kolei traktowali planetę jako boga Śani. Był on jednym z tzw. dziewięciu Nawagraha, czyli bóstw przypisanych planetom. Śani odpowiedzialny był przede wszystkim za zsyłanie niepowodzeń. By tego uniknąć Hinduiści sądzili, że wymagało to przebłagania go o darowanie niepowodzeń. Saturn był ostatnią planetą, którą mogli dostrzec i zarazem znać, by mogła stanowić źródło inspiracji dla mitów.

Saturn w kulturze – wpływ Saturna na kulturę poprzez obecność w kulturze powszechnej. Także Saturn miał okazje zaistnieć w fantastyce naukowej. Pierwszy raz, bo aż w 1752 roku nawiązał do niego Wolter w Micromegas (tak, jak doczekała się tego planeta Jowisz). Według jego dzieła na planecie rozkwitała inteligentna cywilizacja, mająca nawet swoją saturniańską akademię. Ponad 100 lat później o Saturnie wspomniał sławny Julius Verne w „Hektor Servadac, podróż wśród gwiazd i planet Układu Słonecznego”. Przedstawił tam m.in. wizję planety i jej sąsiedztwa pokrywające się nieco z aktualnym stanem wiedzy za wyjątkiem samej powierzchni planety. W utworze miała to być skalista, trwała powierzchnia zamiast chmur gazowych. Była również pozbawiona życia. Umierającym, ciemnym i wilgotnym światem, Saturn był za to w „A Journey in Other Worlds” autorstwa John Jacob Astor IV. Zamieszkiwały go ogromny stwory-duchy, które posiadły zdolność telepatii. Często do tematyki Saturna wracano w XX i XXI wieku. Czynili to chociażby H. P. Lovecraft w „Wielkich Przedwiecznych” w latach 20. Ben Nova, znany z nawiązywania do innych planet, uczynił to, wydając serię „Grand Tour”.

10Obserwacja Saturna – widoczność Saturna z powierzchni Ziemi dla miłośnika astronomii. Saturn jest najdalej położoną planetą, spośród tych, które można w łatwy sposób dostrzec na nocnym niebie. Prezentuje się jako drobny jaskrawy, żółtawy punkt. Widzialna jasność waha się pomiędzy -0,6 a 0,9 magnitudo. Najlepiej widać planetę i jej pierścienie, gdy znajduje się blisko opozycji z Ziemią w samej opozycji. Przytrafia się to zazwyczaj co 378 dni. Już sprzęt dający 40-krotne powiększenie pozwala dostrzec planetę w wyżej nadmienionej postaci. Amatorski teleskop o średnicy 10 centymetrów, powiększający 100-krotnie oraz bardzo dobra pogoda umożliwiają dostrzeżenie także przerwy Cassiniego w pierścieniach. Ponadto na powierzchni samej planety widać pasma chmur w atmosferze.

Przy osprzęcie o większej średnicy rzędu 30 centymetrów widać oczywiście więcej detali na Saturnie.Na półkuli północnej czyli także w Polsce jest widoczny na nocnym niebie. Zdarzyć się może nieraz, że ułożenie planety sprawi iż pierścienie ją w znacznej mierze przysłonią. Jeśli chodzi o księżyce, im większy teleskop, tym więcej ich można dostrzec.

Garść podstawowych informacji o Saturnie. Saturn jest pierwszą i zarazem największą spośród planet gazowych w Układzie Słonecznym. Od niego dzieli ją średnio 1427,7 milionów kilometrów. Orbita jest rozciągnięta, co sprawia, że planeta może zbliżać się do Słońca na 1349,5 mln km i oddalać na 1504 mln km. Rok na planecie trwa 29,5 lat ziemskich a dzień 10 godzin 39 minut 22 sekund ziemskich. Ta druga co do wielkości  gazowa  planeta ma 120536 km średnicy. Do dziś odkryto 60 satelitów naturalnych. Nachylenie równika względem płaszczyzny orbity wynosi 26,73 stopni. Powierzchnia planety wynosi 4,27×1010 km kwadratowych. Objętość ma wartość 7,46×1014 km sześciennych. Masa zaś sięga 5,68460 ×1026 kg. Prędkość przemieszczania się po orbicie wynosi 9,638 km na sekundę. Planeta może też nieco zwalniać – do 9,136 km na sekundę lub oraz przyspieszać – do 10,182 km na sekundę. Prędkość niezbędna do opuszczenia przed dany obiekt planety (prędkość ucieczki) wynosi 35,49 km na sekundę. Prędkość obrotu wokół własnej osi (rotacji) wynosi na równiku 35500 km na godzinę. Temperatury wahają się od -191 oC do -130 oC.

2Wnętrze Saturna. Budowa wewnętrzna przypomina schemat wnętrza Jowisza. Wewnątrz planety znajduje się jądro skupiające w sobie 20 % masy planety. Ma mały rozmiar – 22 % średnicy planety. Składa się z żelaza i krzemu oraz szczątkowego lodu.. Prawdopodobnie jest źródłem wewnętrznym ciepła planety, bo ciepło ulatniające się w przestrzeń kosmiczną jest właśnie uzupełniane przez jądro. Nie wiadomo jeszcze, jak to dokładnie przebiega. Jego temperatura wynosi 11700 oC. Z wierzchu jądra znajduje się płaszcz, który ma dwojaką postać. Jego dolna warstwa, zwana płaszczem wewnętrznym, składa się z metalicznego wodoru. Zaś górna warstwa, znana jako płaszcz zewnętrzny, złożona jest z ciekłego wodoru molekularnego z domieszką helu. Cały płaszcz ma grubość odpowiadającą 28 % średnicy Saturna. Wierzch płaszcza przechodzi w gazową atmosferę planety. Atmosfera ta zajmuje aż 50 % średnicy planety. Pole magnetyczne, generowane przez planetę, jest słabsze od pola magnetycznego Jowisza i przypomina ziemskie. Planeta ma niższą gęstość niż Jowisz.

04 paź, 2009

Atmosfera Saturna

3Głównym pierwiastkiem, z którego składa się atmosfera jest wodór – 96,3 %. Znacznie mniej jest helu, bo tylko 3,25 %. Resztę w śladowych ilościach tworzą metan, para wodna, amoniak, fosforowodór oraz etan. Wewnętrzne źródło ciepła oraz szybki ruch wirowy planety odpowiadają za pasmowe ułożenie górnych warstw chmur na planecie. Między nimi występują zawirowania, takie jak na Jowiszu. Ich rozmiary są jednak znacznie mniejsze. Jak się pojawiają, przybierają postać białawych owali. Jednym z nich jest cyklicznie pojawiająca się Wielka Biała Plama o wielkości rzędu kilku tysięcy kilometrów. Zawirowania saturniańskie występują w obszarach wysokiego ciśnienia, z kolei wirowy ruch materii w ich obszarach centralnych ma miejsce w kierunku przeciwnym niż ziemskich cyklonów tropikalnych. Wiatry wieją z prędkością 1800 km/h. Na północnym biegunie planety zaobserwowano niedawno pierścień chmur w kształcie sześcianu, czego przyczyn nie zdołano wyjaśnić. Tak jak na Jowiszu, na Saturnie także występują zorze polarne.


Ciała niebieskie

O serwisie

Nasz serwis to bogate źródło wiedzy na temat wszechświata, a przede wszystkim Układu Słonecznego w którym mieszkamy. Poruszamy tutaj informacje na temat planet Układu Słonecznego oraz innych ciał niebieskich np. gwiazd, księżyców itd. Znajdziesz tu dużo ciekawych informacji, a nie tylko książkową, nudną wiedzę. Przybliżymy Ci budowę, zasady współdziałania, istnienia oraz życia w Układzie Słonecznym w przyjazny i szybki sposób - zapraszamy do wnikliwej lektury naszego serwisu WWW.

Poruszane kwestie

Poruszamy następujące kwestie: charakterystyka ogólna planet i ciał niebieskich, ich historia oraz historia badań, wnętrze planety oraz sfery jakie ją otaczają (np. atmosfera), planeta jako symbolika oraz jej znaczenie w kulturze starożytnej, średniowiecznej oraz obecnej, a także widoczność planety z Ziemi.

Reklama